Türkiyenin En Uzun Kumsalları Belli Oldu, Birinci Tarsus-Seyhan Kumsalı Oldu

Türkiye'nin en uzun kumsalları araştırmasının sonuçları yayınlandı.

YAŞAM 19.05.2020, 15:35 19.05.2020, 15:35
Türkiyenin En Uzun Kumsalları Belli Oldu, Birinci Tarsus-Seyhan Kumsalı Oldu

@tarsushaber 'i takip et

Türkiye'nin en uzun kumsalları araştırmasının sonuçları yayınlandı.

Araştırmacı Aytaç Kurtuba tarafından yapılan çalışma sonucu Türkiye'nin en uzun kumsal Tarsus-Ceyahn arasındaki 62,1 km'lik kumsal oldu.

İŞTE O ARAŞTIRMA

SEYHAN TARSUS KUMSALI – 62,1 KM

Patara Kumsalı'nda olduğu gibi bu kumsal da iki ilin toprakları boyunca yayılmış olan bir kumsaldır. Batı ucu (A) Mersin kent içi doğusunda Kazanlı yerleşimi kıyısı (36,811917-34,742606) olan kumsalın doğu ucu (B) Adana İli Karataş kıyı yerleşiminin kuş uçuşu yaklaşık 4 km batı açığında (36,549884-35,335000) konumlanır.

Açık kum yüzey görülen toplam kıyı boyu uzunluğu 62,1 km olarak ölçülen bu kumsalın batı ucundan başlanarak doğu ucuna doğru ölçüm yapıldığında, 4,15. km'de Adanalıoğlu suyak ağzı, 6,6. km'de Atalar suyak ağzı, 8,1. km'de bu konuma doğudan 7,2 km boyunca kumsal gerisinde kıyıya yanal uzayıp gelen Tarsus Çayı ağzı, 15,25. km'de 200 metre genişliği ile Tarsus Çayı taşkın yatak ağzı, 17. ve 18. km'ler arasında suyun taşkın durumuna göre ağız akışkanlığı kazandığı Dipsiz Göl deniz çıkışları, 18,35. km'de Adana ve Mersin illerini doğal yolla ayıran ve 200 metre ağız genişliği ölçülen Seyhan Irmağı deniz çıkışı, 30,45.km ve 31,15. km'lerde Tuzla Gölü'nden denize çıkış verilen ancak sürekli akar özellikte olmayan taşkın su yolağı suyak ağızları, 38,2. km'de Adana kent içinde yer alan Seyhan Sututağı (barajı) ile beslenen çok sayıda su yolağının ova içinde gezdikten sonra birleşerek denize varıp kavuştuğu Tabur suyak ağzı, 40,7. km'de çok küçük bir suyu iki ayrı ve yan yana ağızla denize taşıyan İnnaplıhüyük suyak ağızları, 60,7. km'de Akyatan Gölü suyak ağızlarının kumsal bütünlüğüne kesikler attığını görürüz.

Bu son suyak ağzından doğuya doğru 1,3 km daha gidildiğinde sonuna varılan bu kumsalın, kesikler arasında ölçülmüş olan en uzun kumsal bölümü İnnaplıhüyük suyak ağzı ile Akyatan Gölü suyak ağzı arasında kalan 20 km'lik kesittir.

İncelediğimiz tüm kumsal oluşumlarında olduğu gibi Seyhan Tarsus Kumsalı'nda da bu iki akar suyun etkisi söz konusudur. Ancak karşılaştırmak gerekirse eğer Tarsus Çayı'nın bu kumsal oluşumuna taşkın sularıyla getirdiği tortu ölçeğindeki etkisi Seyhan Irmağı ile kesinlikle boy ölçüşemez durumdadır. Dolayısıyla tüm bu kumsalın bu denli büyük oluşumuna etki eden ana öğe suyun Seyhan Irmağı olduğunu söyleyebiliriz.

Seyhan Tarsus Kumsalı'nın deniz kıyısı ve kıyıdan içerde toprak kara kesişim çizgisinde izlenen tüm çevre uzunluğu 159 km dolam oluştururken bu dolam içine kalan açık kumlu yüzeyin yayılımı ise 11100 dönüm genişlikte ölçülür. Temel aldığımız kavramla açıkta görülen kumsal yüzey değerlemesini yaptığımızda, 100 metre kıyı boyuna düşen kumsal genişliği 17,9 dönüm olarak karşımıza çıkar.

Ancak yine ek bir bilgi olarak açıklamak gerekirse yerinde yapılacak kesin ölçümlerle doğru sonuca varılabileceğini de belirterek, Akyatan Gölü ile deniz kıyısı uzamı arasında yayılan ancak sonradan bitki örtüsü dikimi çalışmasıyla yeşillendirildiğini öngördüğümüz yüzeyin eklenmesi sonucuyla bu kumsalın çevre dolamı 161 km uzunluğa erişip, kumlu yüzey yayılım genişliği 32700 dönüme yükselebilir.

Yine kumsalın Seyhan Irmağı ağzı batısında kalan bölümünde, Adanalıoğlu, Atalar, Köselerli, Bahşiş, Çayboyu ve Baharlı ova yerleşimlerinin güneyinde kalıp kıyıdan biraz daha içeride görülen düzlüklerde, çevre dolamı 33,5 km tutan ve kapladığı yüzey 22700 dönüm olabilecek tarımsal amaçlı kullanım altında örtülü kalmış kumsal varlığı söz konusu olabilir.

Göreceli olarak değerlendirmeye alınabilecek bu iki ayrı yüzeyin eklenmesi ile Seyhan Tarsus kumsalının tüm yüzey yayılımı 66500 dönüm genişliğe ulaşabilir olasılıktadır. Bu durumda 100 metre kıyı başına düşecek olan kumsal yüzey yayılımı tüm Türkiye kıyılarının neredeyse ulaşamayacağı bir ölçüte yükselerek 107,1 dönüme çıkacaktır. Ancak yine belirtmek gerekirse yapmış olduğumuz bu araştırmalarımızı uydu görüntülerinden açıkça izlenebilen kumsal yayılımı üzerine yaptığımız için bu son sayısal değerleri temel alamayacağımızı ve kesin görülebilen yüzey değerleriyle 11100 dönüm genişlik üzerinden 100 metre kıyı başına 17,9 dönüm sonucunu temel veri alıp onaylayacağımızı söylemiş olalım.

Tüm kumsal boyunca kıyıdan toprak iç karaya en geniş kumsal yayılımı Akyatan Gölü ile deniz kıyısı arasında 1500 metre uzunlukta ölçülür. Yine kumsalın kuzeybatı ucunda bu aralık 260 metre, Tuzla Göl deniz kıyısı arasında 600 metre uzunluktadır. Kuzeybatı güneydoğu doğrultusunda uzanan bu kumsalın düz denilebilecek çizgisini, Seyhan Irmağı ağzının denize doğru küçük bir burun çıkıntısı yapmış olması bozar.

Seyhan Tarsus Kumsalı 'nın kara yönü iç yakasında yer alan üç ayrı büyük sulaç bölgesi üzerine bilgileri vermek gerekirse ilk olarak bakacağımız Seyhan Irmağı ve Tarsus Çayı'nın denize döküldükleri konumlar arasındaki düzlüğe sıkışan 9310 dönümlük koruma bölgesi büyüklüğüne yayılan sulaç özellikteki Dipsiz Göl sulak ve yarı sulak yatağının yaklaşık 2750 dönüm yer kapladığını ölçeriz.

İkinci iç su bölgesi olan Tuzla Gölü, yaklaşık 30 km çevre dolamı içinde 15000 dönüm sulak (%90) ve yarı sulak yatak üzerinde yayılır. Üçüncü ve son iç su ise Akyatan Gölü sulak (%90) ve yarı sulak yayılım bölgesi olup bu göl suyu yatağının toplam yayılım genişliği de 90000 dönümü bulmuş olur. Akyatan Gölü ve yatağı 147000 dönüm yayılım içinde uluslararası Ramsar sözleşmesi ile ülkemizde yer alan 14 ayrı koruma bölgesinden biri konumundadır. Yine Tuzla Göl, yaklaşık 4000 dönüm yatak ölçüsü içinde kuş türleri açısından kırağan yaşamı geliştirme bölgesi olarak gözlemde tutulan bir çalışma altındadır.

62,1 km kıyı uzamı boyunca tek bir yerleşim yeri ve yazlık yapılaşma görülmeyen bu el değmemiş kumsal boyu, iç yüzde yer alan göller ve sulak bölge yatakları üzerinde gözlemlenen doğal yaşamı koruma çalışmalarına olumsuz etki etmeyecek bir çalışma yürütümüyle tümden yada belirlenecek bölümleriyle konaklama işletmeleri yatırımlarına uygun duruma getirilebilir görünmektedir.

Seyhan Tarsus Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine kumsal uzunluğunun ortasına denk gelen ve kıyıdan 2,5 km içeride konumlanan Tuzla yerleşimi temel alarak bakılıp verildiğinde, yıllık ortalama ortam sıcaklığı 18,9 C°, ortalama yağış düzeyi 707 mm, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 22,6
C° olarak ölçülür.

Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 20,8 C°, haziran ayında 24,5 C°, temmuz ayında 26,9 C°, ağustos ayında 27,4 C°, eylül ayında 25,7 C° , ekim ayında 21,7 C°'dir. Deniz suyu sıcaklık ortalamaları ise nisan ayında 18,4 C°, mayıs ayında 21,6 C°, haziran ayında 25,1 C°, temmuz ayında 27,8 C°, ağustos ayında 28,9 C°, eylül ayında 28,4 C°, ekim ayı 26,1 C°, kasım ayında 22,8 C°, aralık ayında 20 C° olarak ölçülür.

Yıl boyunca gökyüzü tümden açık güneşli gün sayısı 130,8 gün olan bu kumsalda özellikle yaz ayları tümden açık görülmez ve parçalı bulutlu yada aşırı sıcaklık kaynaklı buğdan dolayı puslu izlenir. Yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ise ülkemizin diğer kıyı bölgeleriyle karşılaştırıldığında oldukça yüksek bir sayısal veri ile ortalama 121,8 gün olarak gerçekleşir. Yaz ayları olan altıncı yedinci ve sekizinci aylarda gök yüzünün tümden açık olmamasına karşın ortam sıcaklığının aşırı düzeyde yüksek oluşu esintiden yoksun bunaltıcı bir durumun söz konusu olabileceğini ortaya çıkarır.

SAKARYA KUMSALI – 59,3 KM

Sakarya Kumsalı Türkiye’de bir ilin tüm kıyısı boyunca uzanan tek kumsaldır. Böyle olmasının yanında kumsalın batı uçta başladığı konum (41,186440 – 30,351256) , iki il arasını ayıran çizginin yakın bitişiğinde olsa da komşu Kocaeli ili içinde kalan Babalı kıyı yerleşiminin olduğu yerden (A) başlar. Doğu batı doğrultusunda neredeyse düz bir çizgi biçiminde ilerleyen kumsalın en doğu ucu (B) ise Düzce İli içinde Karaburun kıyı yerleşiminde (41,075899 – 31,020017) son bulur. Böylece Sakarya Kumsalı’nı oluşturan kıyıların tümü üç ile yayılmış duruma gelir.

Bu kıyı uzamında ilerleyen kumsalın uzunluğu 59,3 km olarak ölçülür. Kıyı boyu ve içte toprak özellikli kara arasında kumsalın tüm çevresini dolanan çevre çizgisi ise 130 km’yi bulur. Bu çevre çizgisi içinde yayılmış olan kumsalın kapladığı yüzey 22000 dönüm olarak ortaya çıkar. Böylelikle 100 metre kıyı başına düşen ortalama kumsal genişliği 37,1 dönüm olarak ölçülmüş olur.

Batı uçtan (A) doğu uca (B) kumsal bütünlüğünü bölen etkenlere bakıldığında, 1,7. Km’de Kamış Gölü deniz çıkışı suyak ağzı, 26. Km’de Sakarya Irmağı ağzı, 28. km’de Karasu İlçesi kıyı yayılımında gemi barınağı (liman), 35,8. Km’de çay ağzı (Küçük Boğaz Deresi), 40,8. Km’de Karasu Çayı ağzı, 47,2. Km’de 50,5. Km’de ve 52,2. Km’de yarı akar çay ağızları ile 54,7. Km’de Büyükmelen Çayı ağzı görülmektedir.

Bu sonuçlar ışığında Sakarya Kumsalı’nın kesintisiz en uzun bölümünün, batı uca yakın küçük çay ağzı ile Sakarya Irmağı ağzı arasında kalan 24,3 Km’lik kıyı kesimi olduğu ortaya çıkar. Sakarya Kumsalı’nın kesintisiz en uzun olan bu bölümü, deniz kıyısından iç toprak karaya kumsalın yayılımı gösterdiği en geniş yerlerdir. Kumsalın bu bölümde Kamış Gölü ve Karaboğaz yerleşimi dolayında toprak karaya sokulan kumsalın genişliği 1380 metre dolayında ölçülür.

Kumsalın gerisine baktığımızdan batı uca yakın yerde bulunan Kamış Gölü ‘nün kesin kıyı çizgisi çok belirgin olmamakla birlikte 960 dönüm yere yayıldığı ölçülür. Acarlar Gölü olarak adlandırılan ikinci iç kara su bölgesi ise yaklaşık 16 bin dönüme yayılan etki-doku çevresi ile Türkiye’nin birkaç gölerlik (longoz) ve subasar ormanlarından birini oluşturur.

Sakarya Kumsalı’nın sıcaklık ve türev etkilerini vereceğimiz değerler Karasu İlçesi ölçüm temelinde olmakla birlikte, yıllık ortalama ortam sıcaklık değeri 13,5 C°, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 16,0 C°, yıllık ortalama yağış ölçümü ise 909 miligramdır. Yaz aylarına baktığımızda yıllar ölçütünde ortalama sıcaklıklar, haziran ayında 19,7 C°, temmuz ayında 21,4 C°, ağustos ayında 21,3 C°, eylül ayında 18,7 C°'dir. Deniz suyuna bakılacak olunursa, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklıkları, haziran ayında 21,2 C°, temmuz ayında 24,2 C°, ağustos ayında 25,2 C°, eylül ayında 23,2 C°, ekim ayında ise 19,5 C° olarak karşımıza çıkar.
Yıl boyu ortalama güneşli gün sayısına baktığımızdaysa gökyüzü açık ve tümden güneşli gün sayısı 88,8 gündür. Ortam sıcaklığının 30 C° üzerinde olduğu gün sayısı ise tüm yıl içinde ortalama 21,5 gündür.


ÇARŞAMBA (YEŞİLIRMAK) KUMSALI - 51,9 KM

Yeşilırmak’ın beslediği Çarşamba ovasını yararak denize ulaşan ırmak suyu, bu ovanın denize olan iki yanına yayılmış kıyısı boyunca doğu ve batı kumsallarını oluşturur. Ek bir bilgi olarak doğu kumsalın bitiş konumunu vereceğimiz yerde anakaranın toprak yüzeyli yapısı denize artık birebir yaklaştığı için bu kumsalı burada son buldurup biraz ilerisinden yukarıda anlatımını yaptığımız Terme Kumsalını başlatmış olduk.

Sonuç olarak bu araştırmanın tümünden anlaşılacağı üzere incelediğimiz tüm kumsalların oluşumuna dolaylı olarak birer akarsu ve akarsuların taşkın tortularının kıyıda dalga itimiyle sıkıştırıp birikmesi yol açmaktadır. Bu doğrultuda Terme Kumsalını Terme Çayı, Çarşamba Kumsallarını da Yeşilırmak olgulaştırmaktadır.

Doğu Çarşamba Kumsalı, Yeşilırmak’ın Karadeniz’e döküldüğü ağızda (B) başlayıp doğu – güneydoğu arası bir doğrultuda dışa çıkım yay biçiminde ilerleyip aşağı eğilerek bir çizgi oluşturur. 30 km uzunluk gösteren kumsalın bu doğu yakasında ırmak ağzından başlanıp (B) kumsal bitimine (C) değin gidilecek olunursa, sırayla 2,1. Km’de, 5,16. Km’de, 10. Km.’de (Dumanlı Gölü deniz çıkışı), 14,5. Km’de birer su çıkışı (suyak-su yolağı), 17,4 ile 18,4. Km’ler arasında Kumcağız Sancaklı kıyı yerleşimi önünde dalga kıran etkileşimli kıyı girinti oluşumları, 23,4. Km’de Simenlik Gölü suyu deniz çıkışı kumsal bütünlüğünü keser.

Doğu kumsalı boyunca kesintisiz en uzun kumsal bölümü böylece 8,9 km kalmış olur. Doğu Çarşamba Kumsalı’nı kıyıda ve içte toprak çizgisinde dönen çevre çizgisi 62,2 km uzunluk oluşturur. Bu çizgi içinde kalan kumlu yüzey ise 3380 dönümdür. Böylece kumsalın doğusunda 100 metre kıyı başına düşen ortalama kumsal yüzey 11,26 dönümdür. Kumsalın kıyıdan karaya doğru sokulduğu en geniş aralık 335 metre ile Yeşilırmak’a yakın konumda bulunan Durusu kırsal yerleşimi önünde deniz kıyısındadır.

Doğu Çarşamba Kumsalı’nda bitiş yeri (C) için belirlediğimiz yer uydu verileriyle sayısal olarak 41,287548 – 36,985299 konumuna, Yeşilırmak ağzı olan başlangıcı yeri ise (B) 41,380578 – 36,660993 konumuna denk düşer. Bu iki konum arası kuş uçuşu uzaklık 29 km’dir. Çarşamba Kumsalı’nı oluşturan batı kumsalına bakacak olursak bu kumsalın uzunluğu 21,9 km’dir. Böylece doğu ve batı iki kumsalın tümü 51,9 km uzunluğa ulaşmış olur.

21,9 km olan Batı Çarşamba Kumsalı’nın kıyıda ve içte karada tüm çevresini oluşturan çizgi 53,8 km uzunlukta ölçülür. Bu çevre çizgisi içinde kalan kumsal yüzey 4,98 kilometre kare yayılım göstermiş olur. Bu sonuçlar değerlendirilmeye alındığındaysa Batı Çarşamba Kumsalı’nda 100 metre kıyıya düşen ortalama kumsal yüzeyi 22,73 dönüm olarak elimizde kalır. Kumsalın en kıyıdan kara içine sokulduğu en geniş yeri ise Abdal Çayı’nın denize döküldüğü konumun 2 km doğusunda, 575 metre olarak ölçülür.

Kumsal batı uçta (A) Tekkeköy kıyı yerleşiminin balıkçı barınağı ile başlayıp içe büküm yay çizerek doğu uçta (B) Yeşilırmak ağzında son bulur. Batıdan (A) doğuya (B) kıyı çizgisi izlendiğinde; 5,3. Km’de, 7,3. Km’de ve 9,1. Km’de çay suyu çıkışları kumsal bütünlüğünü kesmiş olur. Böylece Yeşilırmak ağzına değin geriye kalan kesintisiz en uzun kumsal bölümü 12,8 km kalır.

Batı Çarşamba Kumsalı’nın gerisinde yayılan ova düzlüğünde, Çaltı yerleşimi ile kumsal çizgisi arasında görülen sulak bölgenin kapladığı yüzey kabaca 1760 dönümdür. Yeşilırmak ağzı ile başlayıp batı yönde ova içinde yayılan bir başka sulak bölgenin genişliği ise 5580 dönüm yüzey oluşturur.

Yine ırmak ağzının bu kez doğu yakasında yayılan üçüncü sulak bölge 1570 dönüm yayılım gösterir. Yeşilırmak’ın doğu yakasında yer alan başka bir sulak yer, Sartlak ova yerleşimi ile kıyı arasında kalıp genişliği 600 dönüm ölçülür. Doğu Çarşamba Kumsalı’nda Akgöl ve Simenlik Gölü’nü içine alan beşinci sulak bölge oldukça geniş bir yayılım gösterip 17700 dönümlük düzlüğü içine alır.

Tüm Çarşamba (Yeşilırmak) Kumsalı’nı bir bütün olarak ele aldığımızda, toplam kumsal kıyı uzunluğu 51,9 km, ve toplam kumsal yüzey genişliği 8360 dönümdür. Bu sonuçlarla toplam kıyıda 100 metre başına düşen kumsal yüzey, ortalama 16,1 dönümdür.

Çarşamba Kumsalı’nın sıcaklık verileri için iki ayrı konumun değerlerini vermek kumsal uzunluğu açısından gerekli ve yerinde bir düşünce olacaktır. Bu bağlamda belirlenen iki konum batı kumsalda Hürriyet yerleşimi temelli, doğu kumsalda ise Sancaklı yerleşimi temelli olacaktır. Hürriyet temelli batı kıyısı ölçümlerine göre, yıllık ortalama ortam sıcaklık değeri 14,3 C°, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 16,2 C°, yıllık ortalama yağış ölçümü ise 806 miligramdır. Yaz aylarına baktığımızda yıllar ölçütünde ortalama sıcaklıklar, haziran ayında 19,5 C°, temmuz ayında 22,3 C°, ağustos ayında 22,6 C°, eylül ayında 19,7 C°'dir. Deniz suyuna bakılacak olunursa, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklıkları, haziran ayında 20,8 C°, temmuz ayında 24,2 C°, ağustos ayında 25,5 C°, eylül ayında 23,4 C°, ekim ayında ise 19,7 C° olarak karşımıza çıkar.

Yıl boyu ortalama güneşli gün sayısına baktığımızdaysa gökyüzü açık ve tümden güneşli gün sayısı 104,3 gün, ortam sıcaklığının 30 C° üzerinde olduğu gün sayısı ise tüm yıl içinde ortalama 5,4 gündür. Sancaklı temelli doğu kıyısı ölçümlerine göreyse, yıllık ortalama ortam sıcaklık değeri 14,2 C°, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 16,2 C°, yıllık ortalama yağış ölçümü ise 905 miligramdır.

Yaz aylarına baktığımızda yıllar ölçütünde ortalama sıcaklıklar, haziran ayında 19,4 C°, temmuz ayında 22,1 C°, ağustos ayında 22,5 C°, eylül ayında 19,7 C°'dir. Deniz suyuna baktığımızda, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklıkları, haziran ayında 20,8 C°, temmuz ayında 24,2 C°, ağustos ayında 25,5 C°, eylül ayında 23,4 C°, ekim ayında ise 19,7 C° değerleriyle batı kıyısında Hürriyet temelli ölçümler ile eşit biçimde çıkar.

Yıl boyu ortalama güneşli gün sayısına baktığımızdaysa gökyüzü açık ve tümden güneşli gün sayısı 97,8 gün, ortam sıcaklığının 30 C° üzerinde olduğu gün sayısı ise tüm yıl içinde ortalama 4,4 gündür.

SERİK BELEK KUMSALI – 55,6 KM

Batı doğu doğrultusunda uzanmakta olan kumsalın batı ucu (A) Antalya kent içi yayılımının kıyıda doğu ucuna denk gelen (36,846990-30,807867) konumdadır. Bu konum yine Antalya kent içinde denize dökülen Düden Çağlayanı’nın kuş uçuşu 2,3 km doğu-güneydoğu aralık doğrultusunda kalır.

Doğu ucu ise güncel kent oturumu ve geçik kent kalıntılarının bir arada karışık bulunduğu Side yerleşiminin üzerine yayılmış olduğu kayalık deniz çıkıntısı oluşumu burnunun batı yakası keyinde (B) (36,769300-31,389803) olan bu kumsalın toplam uzunluğu 55,6 km olarak ölçülür.

Batı uçtan (A) doğu uca (B) doğru kıyı çizgisini izlediğimizde, 5,3. Km’de Güzeloba (Kemeraltı) Akarcası ağzı, 8. Km’de kumsal iç gerisinde Kundu Akak ağzı, 10. Km’de Aksu Çayı ağzı,12,2. Km’de Kumköy yerleşimi dolayında 1,5 km boyunca kumsal gerisinde kıyıya yanal akıp denize ulaşan Beşgöz Akarcası ağzı, 26,6. Km’de 2 km boyunca kumsal gerisinde kıyıya yanal olarak akıp denizle buluşan Belek Çayı ağzı, 33. Km’de Köprüçay Irmağı ağzı, 40. Km’de Gündoğdu (Kısalar) Akarcası ağzı, 42,4. Km’de Yavrudoğan Akak ağzı, 44,6. Km’de Çolaklı Akak ağzı, 49. Km’de Kumköy Akak ağzı ve balıkçı barınağı kaya uzamı, 50. Km’de Evrenseki Akak ağzını kumsalın bütünlüğüne kesikler atan su çıkışları olarak görürüz.

Tüm kıyı çizgisinde kesintisiz kalan en uzun kumsal aralığı, Beşgöz Akarcası’nın döküldüğü 12,2. Km konumu ile 26,6. Km’de denize dökülen Belek Çayı ağzı arasında kalan 14,4 km uzunluğundaki bölümdür. Serik Belek Kumsalı’nın kıyı boyunu ve içte kara toprağıyla arasında uzanan kesişim çizgisini oluşturan tüm çevresi 123 km uzunluğa erişirken, bu dolam içinde kalan kumlu yüzeyin yayılım genişliği de 6555 dönüm olarak ölçülür.

Ancak iki kata yakın ölçülere ulaşabilecek düzeyde kumla kaplı olabileceğini ön gördüğümüz bu kıyının içte kalan yüzeyi üzerine yoğun konaklama işletmeleri yatırımları gerçekleştirildiği için ölçüm dışı kalmıştır. Yukarıda verdiğimiz sayısal veriler ışığında ve açıkta kaldığı ölçüde değerlendirdiğimiz kumsal yüzeyini temel aldığımızda, toplam uzunluğu 55,6 km olan bu kıyıda 100 metre kıyı başına düşen kumsal yüzey yayılımı 11,78 dönüm olarak ortaya çıkar.

Kıyıdan ile toprak kara arasında kumsal sokumunun en geniş açılım yaptığı yer kumsalın batı uçta Antalya kent içine en yakın olan yerinde 1270 metre olarak ölçülür. Kumsalın batı ucu olan söz konusu bu bölümde (Lara) yukarıda temel alıp yaptığımız ölçülerden ayrı olarak oldukça geniş bir yüzeye yayılan kumlu bir bölüm daha vardır. Kent içinin dibinde olmasına karşın yapılaşma görülmeyen ve çıplak kumul olarak görünen bu yüzeyi de değerlendirmeye kattığımızda, tüm Serik Belek Kumsalı’nın dolamı benzer biçimde 126 km olurken, açık kumsalın kapladığı yüzey yayılımı bu kez 11100 dönüme çıkar.

Bu son ölçüm değerlerini bu kumsal için temel veriler alacak olduğumuzdaysa Serik Belek Kumsalı’nda 100 metre kıyı başına düşen kumsal yayılımı 19,96 dönüme çıkmış olur. Serik Belek Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine kumsalın batı ucunda yer alan Belek yerleşim konumu temel alınarak bakıldığında, yıllık ortalama ortam sıcaklığı 18,7 C°, deniz suyu sıcaklığı 22,4 C°, ortalama yağış düzeyi ise 1041 mm olarak ölçülür. Yaz ayları verilerini araştırdığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 20,1 C°, haziran ayında 24,5 C°, temmuz ayında 27,8 C°, ağustos ayında 27,6 C°, eylül ayında 24,8 C° , ekim ayında 20,8 C°'dir.

Bu kıyıda deniz suyu sıcaklık verilerine baktığımızdaysa yine ortalama olarak elde edilen sonuçlar mayıs ayında 21,2 C°, haziran ayında 24,9 C°, temmuz ayında 28 C°, ağustos ayında 29,1 C°, eylül ayında 27,9 C°, ekim ayı 25,2 C°, kasım ayında 22,3 C°, aralık ayında 19,8 C° olarak karşımıza çıkar. Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı oldukça yüksek bir değer olarak 210,7 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı yine yüksek bir veri olarak ortalama 100,2 gün değerlerinde çıkar.

GÖKSU (SİLİFKE) KUMSALI – 40,7 KM

Tümüyle Göksu Irmağının taşkın sular dönemiyle gelen tortu ve kum çözeltileriyle beslenip büyüyen Göksu Ovası ve ve denize sokum biçiminde uzayan Göksu Kumsalı’nın batıda yer alan ucu (A) Taşucu kıyı yerleşimi içinde balıkçı barınağı (36,317301-33,883225) olup doğuda kalan ucu (B) bir başka kıyı yerleşimi olan Atakent (Susanoğlu) kıyı yerleşiminin bir bölümün üzerine oturduğu kayalık burnun dibi ile (36,417583-34,086977) konumlanır.

Kumsalın batı ucunu başlangıç alıp doğu ucuna doğru kıyı boyu ilerlediğimizde, başlangıç yeri olan Taşucu içindeki balıkçı barınağında ilk 350 metre dolgu ile, 1,3. Km ile 2,15. Km arası ikinci gemi barınağı dolgusu ile bozunuma uğrayıp kesinti almıştır. Bu iki gemi barınağı arasında kalan açık kumsal 1250 metre uzunluğunda kalır. İkinci gemi barınağı bitiminden ilerlemeyi sürdürdüğümüzde kumsalın 2,3. Km’sinde Bolacalıkoyuncu taşkın suyak yatağı (kış akarı) ile Göksu Irmağı’ndan ova içine verilen suyak kollarından birinin öncesinde birleşip kıyıda birlikte ağız verdiği yer görülür.

Söz konusu bu ağızdan başlayıp tüm ovanın denize çıkıntı verdiği kumsal buruna değin kumsal bölünmeden 13,5 km uzunlukta uzayıp gider. Bu buruna değin kuzeybatı güneydoğu çizgisinde kara içine yumuşak bir yay sokumu yaparak ilerleyen kumsal, bu burundan sonra keskin biçimde kuzey – kuzeydoğu arası yönünde bir çizgi ile ilerlemesini sürdürür.

Kum burnunun öncesine yeniden baktığımızda, kumsalın 4,5 km’si ile 7,5. Km’si arasında kalan kıyı çizgisi aralığında kara içinde ovanın en büyük gölü olan Akgöl’ün güney batı kıyıları deniz kıyısına yanal olarak uzar. Gölün bu aralıkta 3 km uzanan güneybatı kıyısı, deniz kıyısında kumsala en yakın uzaklıkla 575 metre olarak ölçülür. Göksu kum burnu, ülkemizin Kıbrıs Adası'na en yakın dört konumundan biri olup, adaya kuş uçuşu 76 km uzaklıktadır. Akgöl'ün çevresi 30 km, kapladığı yüzey ise 6180 dönümdür.

2,3. Km’den buruna değin gelip yön değiştiren kumsal 21,6. Km uzunluğa eriştiğinde, tümden tanım karşılığını vermese de Dalyan olarak bilinen kumul gölünden denize küçük bir akış verilen ağızla kıyı önemsiz bir kesik yer. Ancak Paradeniz olarak da bilinen bu gölün denize çıkış ana ağzı, az önce belirttiğimiz kesikten 1,3 km sonra bu şu ki tüm kumsal uzunluğu 22,9 km olduğunda yer alır.

Gölün kıyıya yanal uzanan kıyısı, deniz kıyısında uzanan kumsalın 18,3. Km ile 22,9. Km arasında görülüp, kumsaldan ortalama 70 metre içeride kalır. Gölde suyun birikme durumuna göre denize akış yaptığı görülen bu ağıza değin geride kalan kumsalın kesintisiz bölümü 20,5 km uzunlukta ölçülür. Paradeniz Gölü'nün çevresi 13 km, kapladığı yüzey ise 5170 dönümdür.

Paradeniz kumul gölünün denize çıkış veren ağzından sonra ilerlemeyi sürdürdüğümüzde kumsalın 25. Km’sine gelindiğinde bu kez Göksu Irmak ağzına varmış oluruz. Bu iki su ağzı arasında 2,1 km uzunlukta ölçülen kumsalın bu bölümü, denizden karaya yay biçiminde sokum yapar.

Irmak ağzı, denize doğru küçük bir burun çıkıntısı yapıp döküldükten sonra kumsalın geri kalanının bu kez denize doğru çıkıntı yay yaparak bükülüp önce kuzeybatıya sonra kuzeye doğru ilerlediğini görürüz. Bu aralıkta kumsal boyuna baktığımızda, Göksu Irmağı’nın önceki yüzyıllarda yer değiştirmiş olan eski deniz çıkığı ağızlarının yatak izlerini uydu görüntülerinden izlemiş oluruz.

Başlangıç aldığımız konumdan kumsalın 33,8. km’si ile 38,2. km’sinde iki suyak ağzı daha kıyıya kesik atar. Sonunda Atakent’e ulaşıldığında toplam uzunluğu 40,7 km olan kumsalın, kıyı ve kara içinde açık ve görülebilir kumsal yüzey yayılımının çevresini göreceli olmakla birlikte yaklaşık 85 km olarak ölçeriz.

Bu çevre çizgisi içinde kalan kumsal yüzeyin genişliği ise 13300 dönüme yayılır. Bu sayısal veriler ışığında Göksu Kumsalı’nda 100 metre kıyı başına düşen kumsal yüzey genişliği 32,7 dönüm çıkar. Kumsalın deniz kıyısından içte karaya doğru en geniş yayılım yaptığı konum kum burnu ucu ile ova düzlüğü içinde göl kıyılarına değin ölçülen, tümüyle kum olan yüzeyde 4,5 km uzunlukta ölçülür.

Kumsalın 2,3. Km’sinden sonra yazlık yerleşim olan Taşucu Kumlu yerleşkesi önünde uzanan 1,8 km uzunluğundaki kıyı bölümünden sonra Göksu Irmak ağzına değin kumsalın 20,9 km uzunluğundaki bölümü, Göksu Düzleği (deltası) içinde kuş ve doğal yaşamı koruma bölgesine kıyılık sağlar.

Bu kıyı ölçütünden daha uzun kıyıya ve içte karaya yayılan uluslararası koruma etki bölgesinin gerçek etkin kesimi verdiğimiz kumsal ölçülerinde kalır. Bu etkin kıyı ölçütü dışında kalan Göksu Irmak ağzı ile Atakent kıyı yerleşimi arası yaklaşık 15 km uzunluğundaki kumsal bölümü çok katlı olmamakla birlikte tümüyle konaklama işletmesi yatırımlarına açılabilecek özelliktedir. Ancak Silifke İlçesi içinde belirlenen 4 yatırım destek bölgesi içinde bu değerli kumsal nedense yer almaz.

Göksu Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine kumsalın kendisine en yakın olduğu ırmak ağzından kara içine doğru 4,5 km içeride konumlanan Sökün – Kurtuluş ova yerleşimlerini temel alarak bakıp verdiğimizde, yıllık ortalama ortam sıcaklığı 19,2 C°, ortalama yağış düzeyi 611 mm, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 22,6 C° olarak ölçülür. Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 20,8 C°, haziran ayında 24,6 C°, temmuz ayında 27,5 C°, ağustos ayında 27,9 C°, eylül ayında 25,7 C° , ekim ayında 21,9 C°'dir.

Deniz suyu sıcaklık ortalamaları ise nisan ayında 18,3 C°, mayıs ayında 21,3 C°, haziran ayında 25,1 C°, temmuz ayında 28,1 C°, ağustos ayında 29 C°, eylül ayında 28,2 C°, ekim ayı 25,9 C°, kasım ayında 22,6 C°, aralık ayında 20 C° olarak ölçülür. Yıl boyunca gökyüzü tümden açık güneşli gün sayısı 176,7 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 89,1 gün ile ülke geneline göre oldukça yüksek değerlerde çıkar.

CEYHAN KUMSALI – 39,3 KM

Seyhan Tarsus Kumsalı'nın doğu ucunda, Çukurova'nın Akdeniz sularına küçük bir sokum yaparak burun verdiği Karataş yerleşiminin doğusunda batı ucu (A) yer alan Ceyhan Kumsalı'nın doğu ucu (B), Eşemen/Avcıali Gölü'nün denizle arasında uzandığı kum boğazı sonundadır.

Adana İli'nin en güney ucu da olan bu burun çıkıntısının 4,1 km kuş uçuşu kuzeydoğusunda yer alan kıyı Karataş yerleşimi içindeki balıkçı barınağını konum aldığımızda, bu konumdan yine kuzeydoğu yönünde kuş uçuşu 4,5 km uzaklıkta kalan ilk kumlu yüzey görülen yeri, Ceyhan Kumsalı'nın güneybatı ucu (36,589047-35,415324) olarak alırız.

Kumsalın bu ucunu başlangıç alıp kabaca batıdan doğuya doğru kıyı boyu ilerlediğimizde ilk olarak 3.km'de Adana kent güneyinde Seyhan Irmağı'ndan alınan sulama kolunun denize çıkışını görürüz. Kumsal boyu ilerlemeyi sürdürdüğümüzde kıyı ile arası 400 metreye değin yakınlaşıp düşen Akyayan Gölü toprak iç karada eşlik eder gidişimize ve sonunda ölçtüğümüz bu kıyı 11,4 km uzunluğa eriştiğinde bu gölün denizle buluştuğu ağzı kumsalda önümüzü keser. Akyayan Gölü su düzeyi değiştiğinde yine değişmekle birlikte 27 km çevre dolamı uzunluğunda ve 11400 dönüm yüzeyi

kaplamaktadır. Akyaya Gölü deniz çıkışı ağzından sonra kıyı boyu çok ilerlemeden 13,5. km'de bu kez bu kumsalın binlerce yıldan beri oluşmasını sağlamakta olan Ceyhan Irmak ağzına geliriz. Buraya varıncaya değin Karataş Burnu'ndan başlayarak kara içine yumuşak bir yay gibi sokulan denize bu kez ırmak ağzı sokulup burun oluşturur. İşte bu burun, Karataş'tan sonra Adana İli'nin en güney ikinci konumunu oluşturur.

Irmağın oluşturduğu bu buruna değin kuzeybatı güneydoğu çizgisinde ilerlemiş olan kumsal ırmak ağzından sonra bu kez yönünü keskin biçimde kuzeydoğuya çevirir ve oldukça yumuşak eğimlerle biteceği son konuma değin S çizerek ilerler. Ceyhan Irmak ağzından sonra yön değiştiren kumsalın geriye kalan 25,7 km'lik bu bölümü artık kesintisiz bir biçimde diğer uç konumu (B) olan Yumurtalık Koyu'nun batı çanak ucunda (36,725073-35,722001) son bulmuş olur.

Söz konusu bu uç konuma varmadan önce ise kumsalın toprak ana kara iç yüzünde, kıyı ile arası 475 metreye değin düşen Eşemen/Avcıali Gölü yanal uzam (paralel) biçiminde yer almaktadır. Söz konusu bu gölün diğer tüm göllerde olduğu gibi oturma yatağı az sonra vereceğimiz ölçülerden daha geniş olmakla birlikte girintili çıkıntılı olarak ölçtüğümüz gölün çevre dolamı 37,8 km uzunlukta ve bu dolam içinde kalan su görülü göl yüzeyi ise 15100 dönüm genişliktedir.

Yalnız konu içinde yazmadığımız ancak kumsalın kuzeydoğu ucu konumuna en yakında yer alan bir diğer iç su yatağı daha vardır. Diğerleri gibi yağışlı ve kurak yıl içi dönemlerde göl kıyı çizgisi değişmekle birlikte bizim yaptığımız uydu ölçümleri denk işinde, çevre dolamı 13,9 km olan bu su yatağının kapladığı yüzey 3350 dönüm genişlikte saptanır.

Belirtmiş olduğumuz Eşemen Avcıali Gölü ile adı Akgöl olabilecek bu su yataklarının kuzey dolamında eski Ceyhan Irmak yatağının günümüzde suyak biçiminde kalan kolu uzanmaktadır. Ancak bu suyak kolun ova içi yönünde yine çok sayıda kıyı çizgisi birbirine karışmış ve iç içe geçmiş başka göller de yer alır.
Bizim burada çalıştığımız ana konu, Türkiye'nin en uzun kumsalları olduğu için Ceyhan Irmağı ve Yumurtalık Aylan'ı (körfezi) arasında kalan söz konusu diğer su yatakları ve su kollarından oluşan karmaşık düzenli suyaçın artık daha çok ayrıntısına girmeyeceğiz.

Ceyhan Kumsalı ölçümlerimize geri dönecek olursak, kıyı çizgisi 39,3 km olan bu kumsalın kıyı ve iç toprak kara dolamı üzerinde ölçülen çevre uzunluğu 102 km, bu çevre dolamı içinde kaıp görünür olan kumlu yüzey genişliği ise 29700 dönümdür. Elde ettiğimiz bu sayısal veriler ışığında 100 metre kıyı başına düşen açık kumlu yüzey ise 65,4 dönümle yüksek bir ölçütte çıkar.

Tüm kıyı boyunca Karataş yerleşimi başlangıç konumundaki az sayıda yazlık yapılaşma dışında tüm kumsal uzamında başka bir yerleşim yada yapılaşma topluluğu görülmez. Kumsalın kıyı ile toprak iç kara arasında yayılım gösterdiği en geniş aralık 2,3 km gibi yine yüksek bir sayısal değerle karşımıza çıkar. Bu en geniş kumsal açılımının izlendiği yer,Ceyhan Irmağı'nın artık kıyıya yine bu ölçüde yaklaştığı ancak denizle buluşmadan önce kıyıya yanal olarak son 6 km uzunluğundaki bölümünün kara içinde başladığı yerdir.

Seyhan Tarsus Kumsalı le benzer sonuçlar gördüğümüz Ceyhan Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine kumsalın kabaca batı ucunda yer alan kıyı yerleşimi Karataş temel alarak bakılıp verildiğinde, yıllık ortalama ortam sıcaklığının 18,8 C°, ortalama yağış düzeyinin 773 mm, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığının 22,7 C° olarak ölçüldüğünü görürüz.

Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 20,6 C°, haziran ayında 24,2 C°, temmuz ayında 26,9 C°, ağustos ayında 27,6 C°, eylül ayında 25,8 C° , ekim ayında 21,5 C°'dir. Deniz suyu sıcaklık ortalamaları ise nisan ayında 18,4 C°, mayıs ayında 21,5 C°, haziran ayında 25 C°, temmuz ayında 27,7 C°, ağustos ayında 28,8 C°, eylül ayında 28,4 C°, ekim ayı 26,1 C°, kasım ayında 22,9 C°, aralık ayında 20,2 C° olarak ölçülür.

Yıl boyunca gökyüzü tümden açık güneşli gün sayısı 130,8 gün olan bu kumsalda özellikle kavurucu yaz aylarında yoğun buğlanmadan dolayı bu sayısal veri düşerek parçalı bulutlu görünümde izlenir. Yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 119,7 gün olarak Seyhan Tarsus Kumlası ile benzer ve yine ancak ülke ortalamasına göre çok yüksek değerlerde çıkar. Öyle ki yılın sekizinci ayının tüm günleri eksiksiz olarak 30° üzerinde geçirilir.

Yaz ayları olan altıncı yedinci ve sekizinci aylarda gök yüzünün tümden açık olmamasına karşın ortam sıcaklığının aşırı düzeyde yüksek oluşu, burada esintinin durağan yada güçsüz ve deniz suyunda oluşan sıcaklık kaynaklı aşırı buğ yükselmesinin gökyüzünü örtülemesi sonucunu verir. Böylelikle yaz aylarının bunaltıcı bir durumda geçeceği var sayımı güç kazanır.

Ceyhan Kumsalı'nın konaklama yatırımları açısından değerlemesi, özellikle Silifke Göksu Kumsalı ile Seyhan Tarsus Kumsalı'nda olduğu gibi göllerin ve sulak düzlüklerin doğal yapısının korunması, kuşların doğal yaşam, konaklama ve barınma edinimlerinin sağlamasının yapılıp incelenmesi eşliğinde sonuca bağlanabilir. Bu değerleme çalışmalarında, var olan doğal yaşamın korunması ile sağlıklı düzende öngörülecek olası konaklama işletmesi yatırımlarının doğru denge gözetilerek tartışılıp düşünülmesi, iki olgunun da eşit bakışla ele alınması ülkenin gelecek kazanımı açısından büyük önem taşımaktadır.

BATI BAFRA KUMSALI - 37,3 KM

Toplam uzunluğu 37,3 km olan Batı Bafra Kumsalı’nın kıyı ve kara dolamı çevresi 86 km ölçülür. Bu dolam çizgisi içinde kalan kumla örtülü yüzey yayılımı ise 11700 dönüme ulaşır.

Böylece 100 metre kıyı başına düşen ortalama kumsal yüzey genişliği de 31,36 dönümle oldukça yüksek bir değere ulaşmış olur. Deniz kıyısından kara içine sokulan en geniş kumsalın bulunduğu yer, Ordulular – Sahilkent yerleşimleri dolayında 1 km kumsal açılımı olarak ölçülür.

Batı Bafra Kumsalı, Çarşamba Kumsalı’nın ırmak ağzı batısında kalan yarımında olduğu gibi denizden karaya sokulu iç bükey bir yay çizer. Kumsalın en batıda başladığı uç konumu (A) olarak öngördüğümüz yer ( 41,633927 – 35,531719 ) kıyı yerleşimi Yakakent içinden geçip denize akan çay ağzının yine batı yanı bitişiğidir. Burayı (A) başlangıç alarak kuzeydoğuya doğru iç bükey uzayarak ilerleyen bu kumsal, 6. Km’de çay ağzı, 11. Km’de gemi barınağı (liman), 23,4. Km’de Karaboğaz Gölü deniz çıkışı, 27,5. Km’de çay ağzı ile bütünlüğünü böldürmüş olur. Kızılırmak’a (B) değin uzayan kumsalın, ırmak ağzından sonra doğusunda da küçük bir kumsal kıyı uzamı sonuna (C) değin kıyı Batı Bafra Kumsalına eklenebilir.

Batı Bafra Kumsalının iç yakasında yaylan ovada, kıyıya oldukça yakın konumda yer alan sulak bölge Karaboğaz Gölü ve çevresinden oluşur. Bu sulak bölgenin ova içinde kapladığı yüzey kabaca 23600 dönüme yakındır.

Batı Bafra Kumsalı’nın sıcaklık ve türev etkilerini vereceğimiz değerler Yakakent ölçüm temelinde olmakla birlikte, yıllık ortalama ortam sıcaklık değeri 14 C°, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 16 C°, yıllık ortalama yağış ölçümü ise 662 miligramdır. Yaz aylarına baktığımızda yıllar ölçütünde ortalama sıcaklıklar, haziran ayında 19,8 C°, temmuz ayında 22,4 C°, ağustos ayında 22,3 C°, eylül ayında 19,5 C°'dir.

Deniz suyuna bakılacak olunursa, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklıkları, haziran ayında 20,5 C°, temmuz ayında 23,9 C°, ağustos ayında 25,3 C°, eylül ayında 23,1 C°, ekim ayında ise 19,5 C° olarak karşımıza çıkar.
Yıl boyu ortalama güneşli gün sayısına baktığımızdaysa gökyüzü açık ve tümden güneşli gün sayısı 107,7 gün, ortam sıcaklığının 30 C° üzerinde olduğu gün sayısı ise tüm yıl içinde ortalama 4,8 gündür.

ERDEMLİ KUMSALI – 36,5 KM

Bu kumsalda kıyıya yanal ve çok yakın uzayan yoğun ve toplu yazlık yapılaşma düzenine ek olarak ayrıca bir çok yerde kayalık yapay kıyı dolguları ile gemi barınaklarının yapılmış olması, Erdemli Kumsalı'nın ülkemizde en çok bozunuma uğrayan kumsal olduğunu gösterir.

Bu kıyı bozunumundan dolayı kumsalın gerçek uzunluğunu belirlememiz öylesine güçleşmiştir ki kumsalın doğu ve batı uçları için vereceğimiz konumların yanlışlık olasılığı oldukça yüksek duruma gelmiştir. Yanlışlık olasılıklarını vererek ölçeceğimiz kumsal için öngördüğümüz uzunluk 36,5 km olmakla birlikte yerinde incelemelerle kumsal kıyının uzunluğunun daha da kısalması yada uzaması söz konusu olabilecektir.

Göreceli bakışla yorum yapmakla birlikte ölçmeye başladığımızda, güneybatı kuzeydoğu doğrultusunda neredeyse düz bir çizgi biçiminde uzadığını söyleyebileceğimiz bu kumsalın güneybatı ucu (A) Kumkuyu Tırtar yerleşkesi kıyısında (36,540945-34,235727) Lamas Akarca'sı ağzının 2,3 km güneybatısında kalır. Kumsalın kuzeybatı yönünde son uç konumu (B) ise Mersin kent içinde diyebileceğimiz yer olan Soli Pompeipolis kalıntıları önünde (36,740067-34,542074) deniz kıyısındadır.

Kumsalın güneybatı ucunu başlangıç alıp kıyı boyu ilerlediğimizde, 350 metre sonra bir suyak ağzı, 2,3. km'de Lamas Akarcası ağzı, 3. km'de denize iki kaya dökümü dolgusu ile çıkım yapılmış ve içinde 350 kıyı boyu ölçülen Odtü gemi barınağı, 5,3. km'de, 6,2. km'de , 6,9. km'de, 7,6. km'de, 8,5. km'de ve 8,6. km'de kaya dökümü ile denize çıkışları uzatılmış altı ayrı sekak ve suyak ağızları görülür. Bu ilk kumsal bölümü 9 km olduktan sonra, kıyıda yerleşim düzeni yayılmış olan Erdemli kentine varılır.

Burada toplam 1 km uzunluk boyunca kıyıya dolgu yapıldığı için kumsalın yok edildiğini düşündüğümüz bölümü geçtikten sonra 10,7. km'de Sorgun Akarcası ağzı, 11. ve 11,4 km'ler arası Erdemli kent içi gemi barınağı, 11,8 ile 12,2. km'ler arası küçük balıkçı barınağı, 13,5. km'de denize kaya dökümü çıkıntısı verilmiş sekak ağzı, 16,1. km'de Arpaçbahşiş Sekak ağzı, 17,8. km'de Karakuz akak ağzı, 23,2. km'de Koca Suyu akak ağzı, 28,1. km'de Tece akak ağzı, 33,1 km'de Eski Mezitli suyak ağzı yer alır.

Tüm bu konumlarla belirttiğimiz üzere bu kumsalın bir çok yeri su ağızları ile bir yandan bölünmüşken bir yandan da Erdemli ve Mersin kent içi bölümüne denk gelen kıyılarında yoğun yapılaşma görmüş ve bunların da dışında kalan yerlere büyük yazlık konutların yayılımı eklenmiştir. Sonuç olarak kumsal dokusu var olmakla birlikte söz konusu Erdemli Kumsalı yeterince kullanılmış ve kumsal bütünlüğü yitirilmiş durumda görünmektedir.

Kıyı boyu ile toprak kara yakasında çevre çizgisi ölçülen kumsalın dolamı yaklaşık 74 km uzunlukta ölçülür. Bu dolam içinde kalan açık kumlu yüzeyin yayılımı ise yalnızca 1600 dönüm genişliktedir. Bu sayısal değerler ışığında 100 metre kıyı başına düşen kumsal yüzey genişliği ise oldukça sıkışık bir kumsal yayılımı olarak 4,4 dönüm çıkar. Kıyıdan karaya ölçülen en geniş kumsal açılımı ise 200 metre ile Erdemli kent içi batı girişine yer alan Talat Göktepe Korusu'nda yer alır.

Erdemli Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine kumsalın kendisine adının veren kıyı yerleşimi olan Erdemli temel alarak bakılıp verildiğinde, yıllık ortalama ortam sıcaklığı 18,5 C°, ortalama yağış düzeyi 621 mm, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 22,7 C° olarak ölçülür. Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 20,2 C°, haziran ayında 23,9 C°, temmuz ayında 26,6 C°, ağustos ayında 26,9 C°, eylül ayında 24,8 C° , ekim ayında 20,9 C°'dir. Deniz suyu sıcaklık ortalamaları ise nisan ayında 18,4 C°, mayıs ayında 21,5 C°, haziran ayında 25,2 C°, temmuz ayında 28,1 C°, ağustos ayında 29,1 C°, eylül ayında 28,4 C°, ekim ayı 26,1 C°, kasım ayında 22,8 C°, aralık ayında 20,1 C° olarak ölçülür. Yıl boyunca gökyüzü tümden açık güneşli gün sayısı 141,8 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 69,1 gün olarak çıkar.

DOĞU BAFRA KUMSALI - 34,2 KM

İlk olarak Doğu Bafra Kumsalı'nı inceleyecek olursak bu kumsalın batı ucu (D) olan konum (41,717647 - 35,987674), iç kıyı kırsal ova yerleşimi olan Koşu'nun doğusunda yer alan kıyıdan başlar. En doğu ucu ise (E) 19 Mayıs İlçesi Dereköy kıyı yerleşimine (41,463100 - 36,130517) denk gelen bu kumsalın uzamı, karadan denize doğru dış bükey bir yay biçiminde çıkıntı oluşturarak 34,2 km olarak ölçülür.

Kumsalın kıyıda ve içte toprakla kesişim çizgisi boyunca dönülen tüm çevresi 80 kilometre uzunluğunda bir dolantı oluşturur. Bu dolam çizgisinin içini kaplayan kumsalın yayıldığı yüzey, 9540 dönümdür. Bu sonuçlarla 100 metre kıyı başına düşen ortalama kumsal yüzey ise 27,9 dönümle oldukça iyi bir değerdedir. Karayla deniz arasında kumsalın yayıldığı en geniş yer, Gernek Gölü'nün kuzey ucundan deniz kıyısına doğru 1600 metre aralığındadır.

Batı uçtan (D) doğu uca (E) doğru kıyı izlendiğinde, kumsalın 2. ve 4. km'leri arasına denk gelen bölümün kara yönü içinde Liman Gölü yer alır. Kıyı ile göl arasında 2 km boyunca kumsal ince uzun bir aralıkta ilerlerken kumsalın bir yakasında tuzlu su içte kalan diğer yakasında ise tatlı su bulunur. Bu gölün denize olan çıkışı ise yine bu doğrultuda kumsalın 3,3. km'sine denk gelir.

Kumsal çizgisi 7,8. km'ye geldiğinde, ova içinde Karpuzlu yerleşimi dolayında Kızılırmak'tan alına sulama yolağının denize döküldüğü ağız kumsalı bir kez daha böler. Bu bölünmenin süreğinde kıyı çizgisinin iç kara yönünde bu kez Gernek Gölü yer alır. Gernek Gölü ile izleyegeldiğimiz kumsalın denk geldiği kıyı çizgisi arası, Doğu Bafra Kumsalı'nın en geniş yayılıma ve aralığa ulaştığı yerdir.

Kumsal çizgisi kıyıda 14,7. km'ye geldiğinde bir su yolağı daha görülmüş olur, ancak bu su yolağı denize doğrudan ulaşmadığı için kumsalı kesin olarak bölmüş olmaz. Kumsal kıyı çizgisi 17. km'ye denk geldiğinde, üçüncü göl olan Uzungöl karada içte kıyı uzamına uzaktan da olsa eşlik etmeye başlar. Uzungöl'ün kara yönünde gerisinde ise iki küçük göl daha bulunur; Balık Gölü ve Tatlı Göl. Kıyı uzamı 25. km'ye gelene değin, içte göllerin ve sulak birikintilerin varlığı sürer.

Burada kumsal bütünlüğünü çok bozmasa da Uzungöl'ün denize bağlantı veren ağzı, 18,7. km'de yer alır. Kumsalın 27,4.km'sine gelindiğindeyse içte kalan Uzungöl'ün ikinci ve daha büyük olan su çıkışı ağzı kıyıya ulaşmış ve kumsalı kesmiş olarak görülür. 30,5. km'ye gelindiğindeyse yine kıyıdan içte konumlanan Ondokuz Mayıs İlçesi'nin içinden geçip denize ulaşan Engiz Çayı kumsalı yarar.

Kıyı uzamı izlenmeyi sürdürüldüğünde, çok geçmeden 32. ve 33,3. km'lerde küçük çay ağızlarının çok belirgin olmasa da kumsalı ayırdığı ve ayrıca 33,4. km'de Dereköy Balıkçı Barınağı'nın kumsal bütünlüğünü yapay olarak geniş bir aralıkta açtığı görülür. Yaptığımız ölçümlerin ardından elde ettiğimiz veriler sonucunda, Doğu Bafra Kumsalı'nda kesintisiz kumsal bölümü 8,7 km uzunlukta olarak karşımıza çıkmış olur. Doğu Bafra Kumsalı’nın iç yüzünde ovalık düzlüğe yayılı olan ve içinde Uzungöl, Balık Gölü, Tatlı Göl ve Gernek Gölü’nün yer aldığı sulak bölge ise kabaca 80500 dönüm yere yayılır.

Doğu Bafra Kumsalı’nın sıcaklık ve türev etkilerini vereceğimiz değerler Ondokuzmayıs ölçüm temelinde olmakla birlikte, yıllık ortalama ortam sıcaklık değeri 13,9 C°, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 16,1 C°, yıllık ortalama yağış ölçümü ise 728 miligramdır. Yaz aylarına baktığımızda yıllar ölçütünde ortalama sıcaklıklar, haziran ayında 19,6 C°, temmuz ayında 22,1 C°, ağustos ayında 22,2 C°, eylül ayında 19,3 C°'dir.

Deniz suyuna bakılacak olunursa, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklıkları, haziran ayında 20,6 C°, temmuz ayında 24,1 C°, ağustos ayında 25,3 C°, eylül ayında 23,2 C°, ekim ayında ise 19,6 C° olarak karşımıza çıkar.
Yıl boyu ortalama güneşli gün sayısına baktığımızdaysa gökyüzü açık ve tümden güneşli gün sayısı 99,7 gündür. Ortam sıcaklığının 30 C° üzerinde olduğu gün sayısı ise tüm yıl içinde ortalama 5,3 gündür.

MANAVGAT KUMSALI – 29,7 KM

Antalya kent içi doğu bitiminde başlayan Serik Belek Kumsalı’nın doğu uçta son bulduğu yer olan Side yerleşiminin üzerine oturduğu burnun batı keyiyken bu kez doğu keyinden başlayan kumsal Manavgat Kumsalı’nın batı ucunu oluşturur. Buradan çıkan sonuçla Side’de denize çıkıntı olan bu kayalık tabanlı burun, yaklaşık 86 km olacak kumsal bir kıyıyı doğal yolla bölmüş olur.

Kuzeybatı güneydoğu doğrultusunda düz bir biçimde uzanan bu kumsalın batı ucu (A) Side burnunun doğu keyinde konum (36,766153-31,391866) atar. Doğu ucu (B) diyebileceğimiz kumsalın güneydoğu doğrultusunda diğer uç konumu (36,646363-31,674482) ise küçük bir yay çizip denizi kucağına alan koyda yer alır.

Side burnunda belirttiğimiz batı ucu başlangıç alıp Okurcalar’da doğu uç olarak verdiğimiz koyun bitimine değin kıyıyı ölçtüğümüzde kumsalı bölen yada kesik atan etkenleri sırasıyla, 2. Km’de cılız ve doğal bir su yolağı çıkışı, 9,9. Km’de yaklaşık 3 km boyunca kumsal gerisinde kıyıya yanal akıp denize dökülen Manavgat (Kargı) Çayı ağzı, 15,5. Km’de Karpuzçay Akarcası ağzı, 20,1. Km’de Çavuşköy Akak ağzı, 24. Ve 24,5. Km’lerde önemsiz büyüklükte birer akak ağzı, 26. Km’de Ulugüney Çayı ağzı olarak görürüz.

Kumsal uzamının güneydoğu uçta son bulduğu yerde doğal bir güzellik olan ve karaya doğru denizi içine sokup alan yay biçiminde kıyı çizgisi oluşumlu koy ve kumsal vardır. 1125 metre kıyı uzamı ölçülen bu koyun batı uç burnundan ölçüldüğünde 225 metre açığında bir ada yer alır. Kapladığı yüzey 23 dönüm olan kayalık oluşum bu adanın oldukça girintili çıkıntılı olan kıyı çevresi kabaca 930 metre ölçülür. Okurcalar’a yakın olan söz konusu bu koyda konaklama işletmelerince düzenli yapılaşma gerçekleşmiştir.

Tüm Manavgat Kumsalı’nı yeniden ele alacak olursak, kıyı boyu ve içte toprak kara kesimi boyunca ölçülen dolamı 66,4 km uzunlukta ölçülür. Bu çevre dolamı içinde kalan açık kumsal yüzeyin genişliği ise 4300 dönümdür. Böylelikle 100 metre kıyı başına düşen kumsal yüzey yayılımı 14,5 dönüm olarak ortaya çıkar. Tüm kumsal kıyı çizgisinde karaya doğru sokulan kumsalın en geniş derinliğe ulaştığı yer 800 metre ile Side burnunun doğu keyinde Manavgat Kumsalı’nın kuzeybatı ucundadır.

Manavgat Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine kumsalın batı ucunda yer alan Side yerleşim konumu temel alınarak bakıldığında, yıllık ortalama ortam sıcaklığı 18,7 C°, ortalama yağış düzeyi ise 1089 mm, deniz suyu sıcaklığı içinse Okurcalar konumu temel alınıp bakıldığında 22,5 C° olarak ölçülür.

Yaz ayları verileri için Side yerleşim konumunu temel alıp baktığımızda yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 20 C°, haziran ayında 24,1 C°, temmuz ayında 27,1 C°, ağustos ayında 27 C°, eylül ayında 24,7 C° , ekim ayında 20,7 C°'dir. Kumsal boyunca deniz suyu sıcaklık verilerine baktığımızdaysa kıyının güneydoğu uç konumunda yer alan Okurcalar yerleşimi temel alınarak bakıldığında ortalama olarak elde edilen sonuçlar nisan ayında 18,3 C°, mayıs ayında 21,4 C°, haziran ayında 25,1 C°, temmuz ayında 28,1 C°, ağustos ayında 29,1 C°, eylül ayında 28,1 C°, ekim ayı 25,4 C°, kasım ayında 22,4 C°, aralık ayında 19,9 C° olarak karşımıza çıkar.

Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı oldukça yüksek bir değer olarak 199,3 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı yine yüksek bir veri olarak ortalama 93 gün değerlerinde çıkar.

KARABİGA KUMSALI – 28,7 KM

Kuzeybatı güneydoğu doğrultusunda, kara içine doğru eğim oluşturarak iç bükey biçimde uzanan bu kumsalın kuzeybatı uç (A) konumu (40,400146-27,304379), Çanakkale’ye bağlı Marmara Denizi kıyı yerleşimi olan Karabiga İlçesi’dir. Güneydoğu uç (B) konumu (40,319772-27,592476) Tatlı Çayı’nın denize döküldüğü ağızdan 2 km batı yönde kıyıdadır. Kumsalın bu konumda gerisinde bir göl yer alır.

Tüm kıyı ve içte kara yönünü dolanan kumsal çevre çizgisi 65 km uzunlukta ölçülür. Bu dolam içinde kalan kumsal yüzey genişliği ise 4300 dönüm dolayındadır. Kumsalın kapladığı yüzeyi 100 metre uzunlukta kıyı başına böldüğümüzdeyse, ortalama çıkan sonuç 15 dönümdür.

Kuzeybatı uçtan güneydoğu uca doğru iç bükey yay çizen kumsalı izlediğimizde, 1,3. Km’de suyak (sulama suyu) ağzı, 2,6. Km’de Kocabaş Çayı ağzı, 4,4. Ve 5,3. Km’de yine birer akak olmayan suyak ağzı, 7. Km’de akar su vermeyen bir göler ağzı, 11,3. Km’de akak olmayan suyak ağzı, 13,3. km’de oldukça küçük bir su birikintisi olabilecek göler, yine 14,4. Km’de suyak görünümlü akar olmayan bir göler, 16,2 km’de akak olmayan bir suyak ağzı, 21 ve 22. km’de akak olmayan küçük suyak ağızları, 24,8. Km’de bu kez biraz daha geniş bir düzlüğe kollarını atmış akak olmayan suyak ağzı, 25,8. Ve 26,2. Km’lerde yine akak olmayan suyak ağzıları, 27. Km’de bu kez biraz iri bir suyağın akar olmayan ağzı, ve son olarak kumsalın doğu ucunda kıyıdan içte yer alan gölün çıkıntı burnu kumsal bütünlüğüne küçük yarıklarla da olsa kesikler atar.

Tüm kumsal boyunca tarımsal amaç ağırlıklı olmak üzere kullanılan kıyı gerisindeki topraklar ve bunların arasında görülen söz konusu su birikintileri ile yer yer kıyı konutlaşmaları burada düzeni oluşturur. Bu oturum düzeninin temelindeyse bugün izleri kalmış olan birkaç geniş göler (longoz) ve subasar ormanı olabileceği uydu görüntülerinden ipucu verir.

Kumsal uzantısının ortasına denk gelen konumu ölçüm yeri aldığımızda, bu kıyının karşısında görünen adalar olan Avşa Adası’nın uzaklığı kuş uçuşu 16,3 km, Paşalimanı Adası 20,4 km olarak ölçülür.

Karabiga Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine Karabiga yerleşimi temel alınarak bakıldığında yıllık ortalama ortam sıcaklığı 14,3 C°, deniz suyu sıcaklığı 16,6 C°, ortalama yağış ölçümü ise 675 mm'dir. Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, haziran ayında 21,2 C°, temmuz ayında 23 C°, ağustos ayında 22,9 C°, eylül ayında 20 C°'dir.

Deniz suyu sıcaklıkları ise yine ortalama olarak haziran ayında 22 C°, temmuz ayında 24,6 C°, ağustos ayında 25,1 C°, eylül ayında 22,9 C° olarak ölçülür. Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı 110,2 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 36,9 gündür.

TERME KUMSALI - 25,7 KM

Deniz kıyısı boyunca tüm eğimleri göz önünde tutularak ölçülen bu kumsalın uzunluğu toplam 25,7 kilometredir. Kumsalın kıyıda ve kara yönünde tüm çevresini oluşturan çizgi ise 55 km yol çizer. Bu çizgi içinde kalan Terme Kumsalı'nın kapladığı tüm açık ve görülebilir kumlu yüzey ise yaklaşık 2080 dönümdür.

Ortaya çıkan bu sayısal veriler temel alındığında Terme Kumsalı'nda her bir 100 metre deniz kıyısı başına, ortalama 8,2 dönüm kumlu yüzey düşmüş olur. Tüm kumsal boyunca deniz kıyısından karaya doğru sokulan en geniş kum yayılımı, yaklaşık 240 metre genişlikte ölçülür.

Terme Kumsalı'nı oluşturan ve besleyen su, kumsala adını veren Terme Çayı'dır. Akarsuların kıyılarda oluşturdukları temel özelliğe bağdaşık olarak, Terme Çayı da burada bir ova düzlüğü oluşturmuş ve bu ovanın denize olan kıyı çizgisi boyunca da bir kumsal ortaya çıkmıştır.

Kumsal için başlangıç aldığımız birinci uç konum (A), Terme Çayı'nın denizle buluştuğu yerden (B) kuzey - kuzeybatı yönünde kuş uçuşu 9,07 km uzaklıkta, 41,287231 - 36,986093 uydu verilerine denk düşen yerdir. Bu konuma, çay ağzından (B) kıyı boyu çizgisine bağlı kalınarak gidilecek olunursa, uzaklık 10,1 km 'ye çıkar. Yine kumsalın bitiş yeri (C) için belirlediğimiz konum ise, çay ağzının (B) doğu - güneydoğu aralığında kuş uçuşu 13,9 km uzaklığında yer alan, 41,147381 - 37,170471 ölçütündeki uydu konumudur. Kumsalın bu bitiş konumuna çay ağzından (B) kıyı boyu kumsal çizgisi izlenerek gidilecek olunsaydı, uzaklık 15,4 kilometreye çıkmış olacaktı.

Başlangıç konumundan (A) bitiş konumuna (C) doğru tüm kıyı çizgisi izlendiğinde kumsalı bölen etkenler ile bunların konumları şu ölçülerle sıralanırlar; 9,2. km'de sulama suyu ağzı, 10,1. km'de Terme Çayı ağzı (200 metre genişlikle), 10,5. km'de akak ağzı, 11,6. ile 12,1. km arası aylak (liman), 13,1. km, 22,7. km ve 23,7. km'lerde akak ağızları, 25,6. km'de de Say Çayı ağzı.

Terme Kumsalı'nın bütünlüğünü bölen bu etkenler sonucunda, elde kalan kesintisiz kumsal uzunluğu yalnızca 9,6 km'dir. Söz konusu bu kesintisiz kumsalın bulunduğu dilim, 13,1. km ile 22,7. km arasında uzanır. Burada ilginç olan ayrıntı, bu kesintisiz kumsal boyunun kıyıdan ovaya doğru iç gerisinde, kıyı ile yanal (paralel) olarak uzayan ırmak ölçütünde doğal görünümlü bir akak (su yolağı/kanalı/suyak) yer almasıdır.

Bu akak ile kumsal kıyı arasında kalarak dar bir biçimde uzayan toprak yüzey bölge ise kuş bakışı görünümüyle ele alındığında ülkemizde çok da denk gelinmeyen bir doğa yapısı oluşturur. Söz konusu bu durum yeryüzü oluşumu bakımından Terme Kumsalı'na ilgi çekici bir ayrıcalık kazandırır. Kumsalın Terme Çayı'nın kuzeyinde kalan 10,1 km uzunluğundaki ilk yarısı boyunca, yer yer kumsal yüzeyi içinde, yer yer de kumsal bitimiyle başlayan yakın toprak yüzeyde göl biçiminde su birikintileri yer alır.

Sivaslılar, Büyükarım, Akgöl ve Gölyazı kırsal yerleşimleri sıralanan bu tarım toprakları ile kumsal kıyı arasında yayılan yeşil düzlükler Amazon Tabiat Parkı olarak adlandırılmıştır. Terme kent içine ulaşan Samsun Ordu karayolu, Terme'den sonra Ordu yönünde kıyıya oldukça yaklaşarak bu kumsalın araç geçişlerinden görünmesini sağlar. Ancak Terme Kumsalı'nın en geniş yayıldığı dilim, çayın kuzeyinde karayolunun görmediği 10,1 km'lik bölümdür.

Tüm kıyı uzamı Samsun İli içinde olan bu kumsalın bittiği konum (C) olan Say Irmağı, Ordu ile Samsun arasında il çizgisini oluşturur. Terme Kumsalı boyunca Terme kenti temelli verilerle yıllık ortalama ortam sıcaklığı 14,3 C°, ortalama deniz suyu sıcaklığı 16,3 derece ve yıllık ortalama düşen yağış verisi 920 mm olarak karşımıza çıkar.

Ortam sıcaklığı verilerine bakıldığında ölçüm yapılan yılların ortalama sonuçları, haziran ayında 19,6 C°, temmuz ayında 22,3 C°, ağustos ayında 22,6 C°, eylül ayında 19,8 C° düzeyindedir. Deniz suyu sıcaklık ölçümleri ise haziran ayında 20,8 C°, temmuz ayında 24,2 C°, ağustos ayında 25,5 C°, eylül ayında 23,6, ekim ayında ise 19,9 C° 'dir. Yıllık ortalama gökyüzü tümden açık ve güneşli gün sayısı 97,8 gün, ortam sıcaklığının 30 C° üzerinde olduğu gün sayısı tüm yıl içinde ortalama olarak yalnızca 4,4 gündür.

KOCASU KUMSALI - 25,6 KM

Tümü Bursa İli içinde olan bu kumsalın, doğu batı doğrultusunda yumuşak kıyı eğrileri çizerek ilerleyip 25,6 km uzunluk oluşturduğu ölçülür. Kumsalın batı ucu (A), Karacabey İlçesi'ne bağlı Bayramdere yerleşiminin Marmara Denizi kıyısında yer alan Malkara Yerleşkesi'nin batı bitiminde olup, Kayadibi olarak adlandırılan konumda (40,401297-28,344444) yer alır.

Kumsalın bu kıyıda olgulaşmasını sağlayan akar su ise yine kıyı ile birdeş adla Kocasu Çayı'dır. Kumsalın diğer ucu olan doğu konumu (40,364890-28,634204) ise denize yakın Eğerce yerleşimi kıyısında yer alan kayalık burun (B) çıkıntısıdır.

Kıyı ile toprak kara arasında dolam çizgisi 59 km olan kumsalın bu çevre içinde yayılan yüzeyi 6400 dönüm büyüklük gösterir. Bu sonuçla kumsal boyunca 100 metre başına düşen ortalama kumlu yüzey 25,2 dönümdür.
Kumsal boyu batı uçtan (A) doğu uca (B) doğru izlendiğinde, 2,1. Km'de gemi barınağı (liman), 3. Km'de küçük bir su akağı ağzı, 13,3. Km'de Dalyan Gölü beklek deniz çıkışı ağzı, 14,5. Km'de Kocasu Irmak ağzı, 16,3.Km'de Arapçiftliği Gölü beklek deniz çıkışı ağzı kumsal bütünlüğüne kesikler atar.

Ancak belirtmek gerekirse bu kesiklerden yalnızca Kocasu Irmak ağzı kumsal bütünlüğünü göze gelir biçimde bölmüş olur. Bu öngörüyle değerlendirecek olduğumuzdaysa kumsalın kesintisiz en uzun iki bölümü, ırmak ağzının batısında 11,9 km ve ırmak ağzının doğusunda da 11,1 km olarak kalır.

Kumsalın doğu ve batı uçlarına yakın yerlerde kıyı yerleşimleri oluşturan konutlar kumsal dokuna bitişik dururken, kumsalın orta bölümünü oluşturan geniş uzunluk üzerinde yapılaşma görülmez. Bunun nedeni, ırmak ağzı ile ırmak ağzının doğu ve batı yakasında yer alan göllerin ve yine özellikle ırmak ağzının batısında kumsalın batıdan doğuya 4,5 ile 14,5 kilometreleri arası gerisinde yayılmış olan subasar ormanının (longoz) yer almasıdır.

Kocasu Subasar Ormanı'nı çevreleyen dolam çizgisi 25,4 km uzunluk gösterir. Bu çevre çizgisi içinde kalan ormanlık ve sulak bölgenin yüzey genişliği 18400 dönüme ulaşırken, bu dolam içinde yer alan Dalyan Gölü'nün belirgin olan kıyısını dolanan çevre uzunluğu 12,9 km, yine bu çizgi içinde kalan göl yüzeyi 1550 dönümdür. Ancak şunu belirtmek gerekir ki Dalyan Gölü'nün kendi kıyı çizgisi dışında kalıp çevresinde dağınık olarak yayılmış olan ve en az bu değerleri verecek ölçüde irili ufaklı çok sayıda gölerlik suyu da yer almaktadır. Subasar Ormanları ile birlikte Dalyan Gölü ve gölerlerin tümü yukarıda belirttiğimiz 18400 dönümlük düzlükte yayılı durumdadır.

Kocasu Irmağı'nın doğu yakası bitişiğinde görülen Arapçiftliği Gölü'nün kabaca çevre çizgisi ise 12,2 km, bu dolam çizgisi içinde kalan su dolu yüzey ise 3480 dönümdür. Ancak gerek Dalyan gerekse Arapçiftliği Gölü'nde söz konusu kıyı çizgileri ile bu çizgiler içinde kalan sulu yüzey genişlikleri, yıl yıl yada dönem dönem artıp azalabilecek yağışlar ve su sığası ile değişiklik gösterebilecek ve yine dolayısıyla ölçüp yazmış olduğumuz bu değerleri de doğal olarak değiştirebilecektir.

Örneğin uydu görüntülerinden incelediğimizde Arapçiftliği Gölü'nün kurumuş olan susuz yerlerini göl çizgisi içine aldığımızda, bu kez gölün kaplayacağı yüzey neredeyse bugün var olan yüzeyin yaklaşık iki katına çıkarak kabaca 6810 dönüme ulaşacaktır.

Kocasu Irmak ağzını ölçüm yeri aldığımızda bu kumsalın karşı açığında yer alan İmralı Adası’nın kumsala olan uzaklığını kuş uçuşu 13 km olarak ölçeriz. Kocasu Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine Bayramdere yerleşimi temel alınarak bakıldığında yıllık ortalama ortam sıcaklığı 14,1 C°, ortalama yağış ölçümü 682 mm'dir. Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalama sıcaklıklar, haziran ayında 20,9 C°, temmuz ayında 22,9 C°, ağustos ayında 22,5 C°, eylül ayında 19,5 C°'dir.

Deniz suyu sıcaklıkları ise yine ortalama olarak haziran ayında 21,4 C°, temmuz ayında 23,9 C°, ağustos ayında 24,6 C°, eylül ayında 22,6 C° olarak ölçülür. Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı 121,6 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 33,5 gündür.

YALIKÖY KUMSALI – 23,6 KM

Trakya Yarımadası’nın Karadeniz kıyısında bulunan bu kumsal kuzeybatı güneydoğu doğrultusunda düz bir çizgide ilerleyerek 23 km uzunluğundadır. Tümü İstanbul İli içinde kalan kumsalın batı ucu (A) Yalıköy kıyı yerleşiminin yine kuzeybatısında (41,495323–28,278110) kayalık bir burnun doğu yamacından başlar. Güneydoğu uçta kumsalın bittiği konum (B) ise Karaburun kıyı yerleşiminin yaklaşık 14,1 km ve Terkos Gölü’nün Karadeniz ile buluşan suyak ağzından ise 8,8 Km batı yönünde (41,394871-28,526373) yer alır.

Kıyı boyu ve içerde toprak kara arasına yayılan kumsalın tüm dolamı 49 km çevre çizgisi çeker. Bu dolam içinde kalan kumsalın kapladığı yüzey ise 1140 dönüm genişlik ile oldukça küçük ve dar bir yayılım göstermiş olur. Bu sonuçlar temel alındığında 100 metre kıyı başına düşen ortalama kumsal yüzeyin genişliği yalnızca 5 dönümdür. Kumsalın başladığı yere yakın konumlu Yalıköy yerleşimi dışında kalan tüm kumsal boyunca yapılaşma ve yerleşim yeri bulunmaz.

Ayrıca kumsalın gerisi olduğu gibi ormanlık bir bölge olarak görünür. Kuzeybatıdan güneydoğuya doğru sıralı olarak incelediğimizde, kumsalın 2,4. Km’sinde çay ağzı, 4. Km’sinde kumsal gerisinde bir özüt (maden) işletmesi ile buranın bitiminde 4,5. km’de bir başka su ağzı ve 9,5. Km’sinde taşkın suyu ağzı kumsal bütünlüğünü etkiler. İl iki yerde bulunan su ağızları kumsal bütünlüğünü bozup diğeri çok etkilemediği için Yalıköy Kumsalı’nın kesintisizlik uzunluğunu 19,1 Km olarak verebiliriz. Yalıköy Kumsalı’nı besleyen tek göze gelir su akarı, Terkos Gölü’nün Karadeniz’e çıkış veren suyağı olduğu için bu kumsal Sakarya ve Samsun Kumsalları gibi kıyıdan karaya doğru genişleyen yayvan kumlu yüzeyler barındırmaz.

Yine kumsalın bitiş yeri (B) olarak verdiğimiz kıyı konumundan sonra kıyı boyu ilerleyen uzamın öğrüsünü izlediğimizde, gerçekte 35,1 km olması gereken tüm bu kıyının istediğimiz kumsal özelliğini ortadan kaldıran nedenler, kıyının geriye kalan ayrı bir kaç yerinde görünen döküntü ve serpinti biçiminde yayılmış kıyı kaya oluşumu taşlar olarak karşımıza çıkar.

Geniş süreğen (zaman aralığı) içinde değişken olan kıyı kum çizgisi ilişkisinin önümüzdeki uzun süreçlerde doğal olgusal biçimde değişimine bağlı olarak eğer kumsalda bir genişleme olursa bu kıyının uzunluğu da olabilecek en uzun değer olan bu 35,1 km’lik uzunluğa erişebilecektir. Ancak bizim değerlendirmelerimiz var olan kumsal görünümüyle ilgili olduğu için bu kıyının uzamını 23,6 km olarak vermek durumundayız.

Yine de ek olarak başlangıç konumundan (A) tuttuğumuzda gelecek tutumunda olabilecek 35,1 km uzunluğundaki tüm kıyının kumsal bütünlüğünü, 32,7. Km’de Terkos Gölü suyağının (su çıkışı kanal) keseceğini ve oluşabilecek uzun kumsalın ek uç (C) konumunun kuş uçuşu 2,25 km doğuda (41,349039-28,645458) kalacağını belirtelim.

Yine ek bilgi olarak bu kumsalın gerisinde iç karada yer alan Terkos gölü verilerini aktaracak olursak, gölü oluşturan çevre çizgisi yaklaşık 78 km dolam oluştururken, bu dolam içinde kalan su ve yarı sulak yüzeyin genişliği 33100 dönüm olarak karşımıza çıkar. Terkos gölü dolayına denk gelen ancak bizim temel aldığımız kumsal kıyı içine girmeyen kumsalda kıyı kara arsı kumlu yüzey genişliği de 280 metreye değin açılım gösterir. Bu kumsal genişliğinin 280 metre olarak birebir eşit ölçüsü, 23,6 km olarak değerlemeye aldığımız Yalıköy Kumsalı’nın en batı ucunda yine ölçülebilmektedir.

Yalıköy temelli yağış ve sıcaklık verilerine baktığımızdaysa, bu kıyıda belirlenen yıllık ortalama yağış 628 mm, ortam sıcaklık değeri ise 13,6 C°, deniz suyu sıcaklığı ise yıllık ortalama 15,7 C° 'dir. Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalama sıcaklıklar, haziran ayında 20,4 C°, temmuz ayında 22,6 C°, ağustos ayında 22,6 C°, eylül ayında 19,5 C°'dir. Deniz suyu sıcaklık verileri ise, yıllık ortalama olarak Haziran ayında 21,4 C°, Temmuz ayında 24,4 C°, Ağustos ayında 25,3 C°, Eylül ayında 22,9 C°’dir. Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve tümü güneşli gün sayısı 73,5 gün, sıcaklığın 30 C° üzerinde olduğu gün sayısı ise 26,1 gündür.

MADRA (DİKİLİ - ALTINOVA) KUMSALI – 23,45 KM

İzmir İli en uç kuzey kıyıları ile Balıkesir İli’nin Ege sularında yine en uç güney kıyılarının birleşim yerinde, kuzeybatı güneydoğu doğrultusunda düzgün bir çizgi oluşturmadan ve küçük girinti çıkıntılarla ilerleyip uzanan bu kumsal, batı açığında yer alan Midilli Adası’nı karşıdan izler.

Balıkesir İli Altınova İlçesi kıyısında kum burnu çıkıntısı ile buraya Midilli Adası’nın en yakın konumu olan Paralia - Niselia kayalık burnu arası, kuş uçuşu 17,3 km uzaklıkta ölçülür. Yine kumsalı olgulaştıran Madra Çayı’nın denize döküldüğü ağızdan ölçüldüğünde, bu konum ile adanın buraya en yakın konumu olan Midilli Kenti içinde yer alan kalenin üzerine oturduğu kayalık burun arası 18,3 km uzaklıkta ölçülür.

Burada kumsalı besleyen Madra Çayı, İzmir ile Balıkesir arasını bölen il çizgisidir. Irmak ağzının kuzeyinde ilerleyen kumsalın (Altınova) Balıkesir İli’nde kalan bu yarımındaki kıyı görünümü, güneyde İzmir İli içinde kalan kıyı (Dikili) çizgisine göre oldukça girintili çıkıntılı görünür. Altınova kıyısında ana karadan ayrılıp kuzey kuzeybatı doğrultusunda deniz içine doğru parmak biçimde uzayıp sokulan kumsalın kuzey ucu (A) , tüm kumsal uzamının en kuzey ucunu (39,220245-26,728287) oluşturur.

Bu ucu başlangıç alıp güney doğu yönünde uzayan kumsalı izlediğimizde, söz konusu kum parmağının uzunluğunun 1800 metre olduğu ölçülür. Kıyı izlemini sürdürdüğümüzde, 2,9. km'ye gelince yazlık yerleşimlerden deniz içine uzanan kısa tekne bağlama çıkıntılarının sıralandığı görülür. Kumsal uzunluğu 3,5. km'ye gelindiğinde bu kez deniz içinde kıyıya yanal sıralanıp konumlandırılan, kıyıdan 50 ile 150 metre arasında değişen uzaklıklarda yapılmış 30 kayalık dalga kıran yer alır.

Bu dalga kıranlar, Madra Irmak ağzına değin kumsalın Balıkesir İli içinde kalan bölümünü tümden koruma altına alır. Kaldığımız yerden ölçümü sürdürecek olursak kumsal uzunluğu 6. km'ye gelindiğinde bir suyak ağzının denize ulaştığı görülür. Madra Irmak ağzına (B) değin uzunluğu 7,65 km ölçülen kumsal, bu konumdan (39,166493-26,769216) sonra İzmir İli içinde artı 15,8 km daha uzayıp, karaya doğru iç bükey eğim gösteren bir çizgi ile ilerleyip Dikili (C) yerleşimi kıyısına ulaşıp (39,073318-26,887644) son bulur.

Madra Irmağı ağzından Dikili'ye doğru güneydoğu yönünde ilerleyen kumsalı bu kez ırmak ağzını konum alarak ölçmeyi sürdürdüğümüzde, 0,6.km, 1,3.km, 2,9. km'de denize akak olmayan suyak ağızları, 3.6. km'de küçük akak bir su ağzı, 4,1. km, 5,3. km, 6,8.km, 6,9. km ve 7,9. km'lerde küçük ve önemsiz su ağızları, 10,3. km ve 12,2. km'lerde akak birer suyak ağzı kumsal bütünlüğü üzerinde yer alıp kesikler atarlar.

Tüm kıyı ve kıyı gerisi kara çizgisi boyunca çevresi 48,6 km ölçülen kumsalın bu çevre çizgisi içinde kalan kumlu yüzeyi 1610 dönüm yere yayılıdır. Kıyı kumsalı oldukça dar bir yayılım gösteren bu kumsalda 100 metre kıyı başına düşen ortalama kumlu yüzey yalnızca 6,8 dönümdür. Oldukça dar bir genişlikte uzayan kumsalın üç ayrı yerinde ölçülüp belirlenen, denizden karaya en geniş kumsal yayılımı ölçüsü 185 metredir. Madra Kumsalı, tüm kıyı çizgisi boyunca neredeyse boş yer kalmayacak biçimde yazlık toplu konutlarla dolu olarak görünmektedir.

Yalnızca ırmak ağzının güney bitişiğinde kalan yapılaşma görmemiş 2,5 km'lik kıyı bölümü, burada konaklama işletmesi yatırımcıları açısından küçük de olsa boş yer kalmış olduğu sonucunu gösterir.
Madra Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine Dikili yerleşimi temel alınarak bakıldığında yıllık ortalama ortam sıcaklığı 16,5 C°, deniz suyu sıcaklığı 18,9 C°, ortalama yağış ölçümü ise 652 mm'dir. Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 19 C°, haziran ayında 23,2 C°, temmuz ayında 25,5 C°, ağustos ayında 25 C°, eylül ayında 22,2 C°'dir.

Deniz suyu sıcaklıkları ise yine ortalama olarak haziran ayında 22 C°, temmuz ayında 23,7 C°, ağustos ayında 24 C°, eylül ayında 22,5 C°, ekim ayı 20,5 C° olarak ölçülür. Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı 182,8 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 87,3 gün ile şaşırtıcı biçimde oldukça yüksek değerlerde çıkar.

Oysa kumsalın kuzey ucuna yakın olan Altınova yerleşimini temel alsaydık aylık sıcaklık değerleri çok değişmemekle birlikte nedense gün sayılarına bakıldığında yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı 156,9 gün, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ise ortalama 63,6 gün olarak karşımıza çıkacaktır.

KUMLUCA FİNİKE KUMSALI – 22,2 KM

Doğu batı doğrultusunda uzanan bu kumsalın batı uç konumu (A) Fenike kent içinden denize dökülen küçük bir çay ağzı olması gerekirken, günümüzde yapay etkilerle kent içi kıyı bölümü bozunuma uğratılmış ve kumsal başlangıcı yitirilmiştir. Yine de bu konumu (36,297424-30,148220), kent içinde denizle buluşan küçük çay ağzı olarak verebiliriz.

Batı konumdan (A) doğu uç konumuna doğru kıyı çizgisini ölçtüğümüzde, yine kent içinde denizle buluşan Akçay’ın ağzı 500 metre sonra yer alır. Ardından kumsal bütünlüğünü bozmayan ancak kesikler atan akak olmayan küçük suyak ağızları 2,8.km, 3,3.km, 3,7. Km, 3,9.km, 4,7km, 4,8km, 4,9km, 5,7. Km’lerde karşımıza çıkar. Kumsal kıyı çizgisinin uzunluğu 6,5. Km’ye geldiğindeyse bu konumdan 7,9. Km’ye değin sürecek olan kayadan yığma yapay kıyı dolgusu görünür.

Ardından yeniden kumsal kıyı uzamı açıktan ilerleyişini sürdürür ve 10,1. Km’de Alakır Çayı ağzı kumsalı bölmüş olur. Sonrasında 11,7. Km ve 12,1. Km’de yeni suyak ağızlarının kumsala kesik attığı görülür. Bu aralıkta 12. Km’de yine kayadan yığma yöntemi ile denize doğru dik bir yapay burun çıktısı oluşturulmuştur. Benzer su ağızları 14. km ve 16,6. Km’lerde yine kıyıya kesikler atar.

Sonrasında 5,6 km kesintisiz ilerleyen kumlu kıyının geri kalanı, kumsalın doğu uç (B) konumu olan (36,271374-30,367715) yere ulaşır. Bu bölüm Kumluca Fenike Kumsalı’nın kesintisiz en uzun kıyısını oluşturur.
Kumluca Fenike Kumsalı’nın kıyı boyunu ve içte karayla kesişim çizgisini dönen tüm çevresi 46,8 km uzunluğa erişirken, bu dolam içinde kalan kumlu yüzeyin yayılım genişliği de 5900 dönüm olarak ölçülmesi gerekir.

Ancak özellikle kumsalın doğu ucuna yakın bölgelerde kumlu yüzey üzerine yapılaşma yayılımı olduğu da görülür ve elde kalan açık kumsal yüzey böylece 3800 dönüm olarak değerlendirilir. Bu sonuçlarla 22,2 km uzayan bu kumsalın 100 metre kıyı uzunluğu başına düşen ortalama kumsal yüzey yayılımı genişliğiyse 26,5 dönüm çıkması gerekirken yapılaşma etkeninden dolayı sonuç 17,11 dönüm olarak ortaya çıkar. Kıyıdan karaya kumsal sokumu ise en geniş yerde 570 metre ölçülür.

Kumluca Fenike Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine kumsalın batı ucunda yer alan Finike yerleşim konumu temel alınarak bakıldığında, yıllık ortalama ortam sıcaklığı 18,5 C°, deniz suyu sıcaklığı 22,1 C°, ortalama yağış düzeyi ise 938 mm olarak ölçülür.

Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 19,6 C°, haziran ayında 23,8 C°, temmuz ayında 26,9 C°, ağustos ayında 26,7 C°, eylül ayında 24,4 C° , ekim ayında 20,4 C°'dir. Deniz suyu sıcaklıkları ise yine ortalama olarak mayıs ayında 20,6 C°, haziran ayında 24 C°, temmuz ayında 27,3 C°, ağustos ayında 28,5 C°, eylül ayında 27,4 C°, ekim ayı 25 C°, kasım ayında 22,2 C°, aralık ayında 19,7 C° olarak ölçülür. Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı 155,4 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 53,1 gün değerlerinde çıkar.

DOĞU ALANYA (DİM) KUMSALI – 15,7 KM

Kuzeydoğu güneydoğu doğrultusunda kara içine doğru yumuşak bir yay biçiminde sokum yaparak uzanan bu kumsalın kuzeybatı ucu (A) Alanya kent içinde eski kentin üzerine oturduğu yarımadanın doğu keyi (36,540830-32,002912) , güneydoğu ucu (B) ise Karagedik olarak da bilinen Konak dolayının kayalık burnudur (36,453463-32,123859).

Toplam kıyı uzamı 15,7 km olan kumsalın deniz kıyısı ve içte toprak kara arasını dolanan çevre çizgisi 32 km uzunluğa erişir. Bu çevre dolamı içinde kalan açık kumsal yüzey yayılımı 1000 dönüm olarak ölçülür. Böylece 100 metre kıyı başına düşen kumsal yüzey yalnızca 6,3 dönümle düşük bir değer olarak karşımıza çıkar. Kumsalın kıyıdan karaya en geniş ölçüldüğü yer ise 140 metre ile güneydoğu uca yakın konumdadır.

Kuzeybatı uçta Alanya kent içi gemi barınağı kayalıkları başlangıcıyla ölçüldüğünde sırasıyla kumsalın 500. Metresinde Hacet Akak (dere) ağzı, 1,9. Km’de Develiler Akak ağzı, 2,9. Km’de Oba Akarca ağzı, 5,6. Km’de Dim Çayı ağzı görülür. Kumsalın bundan sonraki bölümünde su ağzı görülmeyen bu kıyıda kesintisiz bölüm böylece 10 km olarak ölçülür.

Doğu Alanya Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine kumsalın kuzeybatı ucunda yer alan Alanya Mahmutlar yerleşim konumu temel alınarak bakıldığında, yıllık ortalama ortam sıcaklığı 18,5 C°, deniz suyu sıcaklığı 22,5 C°, ortalama yağış düzeyi ise 1055 mm olarak ölçülür.

Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 19,6 C°, haziran ayında 23,4 C°, temmuz ayında 26,2 C°, ağustos ayında 26,3 C°, eylül ayında 24,1 C° , ekim ayında 20,5 C°'dir. Deniz suyu sıcaklıkları ise yine ortalama olarak nisan ayında 18,3 C°, mayıs ayında 21,3 C°, haziran ayında 25 C°, temmuz ayında 28 C°, ağustos ayında 29 C°, eylül ayında 28 C°, ekim ayı 25,5 C°, kasım ayında 22,5 C°, aralık ayında 19,9 C° olarak ölçülür.

Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı 180,3 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 58,2 gün değerlerinde çıkar.

SAMANDAĞ KUMSALI – 14,2 KM

Kuzey güney çizgisine yakın olmakla birlikte kuzeybatı güneydoğu doğrultusunda, neredeyse dümdüz bir çizgi biçiminde uzadığı görülen Samandağ Kumalı 14,2 km uzunlukta olup, tanıtım amacıyla Türkiye'nin en uzun kumsalı yanıltması ile ilgi çekilmeye çalışılmıştır.

Oysa bu çalışmada ayrıntılı sonuçların görüleceği üzere uzunluğu 10 km'yi geçen Türkiye'nin kumsalları arasında neredeyse son sıralarda yer almaktadır. Kumsalın kuzeybatı ucu (A) Çevlik kıyı yerleşimi balıkçı barınağı bitimi (36,125133-35,916727) olup, güneydoğu ucu (B) ise deniz kıyısından 1715 metre yüksekliğe erişen Kılıç Dağı'nın doruğundan kuzey-kuzeydoğu aralığındaki doğrultuda kuş uçuşu 6480 metre boyunca deniz düzeyine indirdiği uydu tepe eteklerinin kıyıya vardığı (36,009750-35,981510) konumdadır.

Kumsalın kuzeybatı uç konumu olan Çevlik kıyı yerleşimi ve balıkçı barınağından kuzeydoğu yönünde kuş uçuşu uzaklığı 6650 metre olan bir başka doruk yine bu kıyıyı 1267 metre yükseklikten izleme özelliği taşımaktadır. Kumsalın iki ucunun ötesinde yükselen bu doruklara ne denli araç yolu çıkmasa da, bu yüksekliklerden kumsal kıyının izlenebilmesi olanağı, doğrusu Samandağ Kumsalı'na diğer tüm kumsallarla karşılaştırıldığında bir ayrıcalık kazandırmaktadır.

Samandağ'da bu dorukların yüksekliklerini diğer kumsallarla karşılaştırmak gerekirse, örnek alacağımız Göksu Kumsalı'nı kendi çevresinde izleyen en yüksek tepenin yaklaşık 600 metre yükseltide olduğunu belirtebiliriz.
Kumsal uzamını kuzeybatı uçtan güney doğu uca doğru izlediğimizde, 750. ve 950. metrelerde kaya dökümü dalgakıranlar, 2,7. km'de ve 6,6. km'de Asi Irmağı'ndan kol alınan suyak ağızları, 9,9. km'de Asi Irmağı ana akarsu yatağı ağzı kumsal bütünlüğüne kesikler atmış görünür. Ancak belirttiğimiz bu konumların dışında aralıklı olarak yaklaşık beş ayrı önemsiz sulama suyu deniz çıkışı ağızları yine kumsal gerisinde küçük kesikler biçiminde kendini belli ederler.

Samadağ Kumsalı'nın kıyı boyu ve içte toprak kara çizgisi üzerinde izlenen çevre dolamı 29,6 km uzunlukta olup, bu dolam çizgisi içinde açık görünür kumsal yüzey yayılımı 1470 dönümdür. Bu sonuçlar ışığında 100 metre kıyı başına düşen kumsal genişliği 10,3 dönüm ölçüsündedir. Kumsal Samandağ kent içine kuş uçuşu yaklaşık 2 km, Antakya kentine 21 km uzaklıkta konumludur.

Samandağ Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine, kumsala adını veren Samandağ yerleşim konumunu temel alarak verdiğimizde, yıllık ortalama ortam sıcaklığının 18,8 C°, ortalama yağış düzeyinin 949 mm, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığının ise 22,7 C° olduğu görülür.

Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 20,8 C°, haziran ayında 24,2 C°, temmuz ayında 26,8 C°, ağustos ayında 27,5 C°, eylül ayında 25,8 C° , ekim ayında 21,5 C°'dir. Deniz suyu sıcaklık ortalamaları ise nisan ayında 18,4 C°, mayıs ayında 21,5 C°, haziran ayında 25 C°, temmuz ayında 27,6 C°, ağustos ayında 28,8 C°, eylül ayında 28,5 C°, ekim ayı 26,2 C°, kasım ayında 22,9 C°, aralık ayında 20,3 C° olarak ölçülür.

Yıl boyunca gökyüzü tümden açık güneşli gün sayısı 103,5 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 91,9 gün olarak çıkar.

BURNAZ (ERZİN) KUMSALI – 12,7 KM

Kuzeybatı güneydoğu çizgisinde uzanan bu kumsal, Hatay İli'nin en kuzey kıyılarında yayılır. Kuzeybatı ucu (A) Erzin İlçesi Turunçlu konumu (36,929178-36,004460) olan kumsalın burada yer alan küçük bölümü batıya doğru kıvrılarak küçük bir parmak bükümü biçiminde izlenir. Güneybatı ucu (B) ise Yeniyurt kıyı yerleşimi önünde (36,875286-36,126007) yer alan kumsalın toplam uzamı 12,7 km'ye erişir.

Kuzeybatı uçtan güneybatı uca değin kıyı uzamı izlendiğinde, kıyının 2,1. km'sinde Turunçlu akak ağzı, 3,3. km'sinde Burnaz (Yanıkdeğirmen) akarca ağzı, 4,4. km'de kıyıdan 230 metre içerde yine kıyıya yanal ancak dağınık su toplulukları biçiminde yayıldığı görülen kumul göletlerinin denize çıkış ağzı, 6. km'de sekak ağzı, 8. km'de geride kara içinde bileşen Gökdere ve Erzin (Sarıçay) akarcaları ağzı, 9,1. km'de yine kıyıdan 250 metre içerde dağınık su birikintileri biçiminde oluşan kumul göletlerinin denize çıkış ağzı, 10,1. km'de Yeşiltepe akak ağzı, 12,2. km'de Yeniyurt kıyılak konumuna yakın yerde kıyıdan yaklaşık 100 metre içeride dağınık yayılı durumda küçük kumul göletlerinin denize çıkış ağzı kumsal yayılımına kesikler atarak yer yer önemsiz de olsa kıyı bütünlüğünü bölerler.

Burada kıyının toprak kara yüzü iç gerisinde görülen söz konusu kumul yada kıyı gölleri diyebileceğimiz su birikinti oluşumları, bu kumsala ayrı bir özellik katar. Toplam kıyı uzamının söz konusu konumlar arası ilerleyişimizde yalnızca 8. ve 10. km'ler arasın görülen 2 km'lik yazlık toplu konut yapılaşması yayılımı dışında geriye kalan tüm kumsalın boş duruşu, burayı diğer koşullar da sağlanması koşuluyla konaklama işletmeleri yatırımlarının yapılmasına uygun duruma getirmektedir.

Kumsalın kıyı ile iç yüzde toprak kara arsında yayılımı incelendiğinde tüm çevresinin 30 km dolama ulaştığı ve bu dolam içinde kalan açık kumsal yüzeyin ise 2600 dönüm yayılım yaptığı ölçülür. Bu sayısal veriler ışığında 100 metre kıyı başına düşen kumsal genişliği 20,5 dönüme ulaşır. Kumasalın kıyı çizgisinden toprakla buluşum iç çizgiye değin en geniş yayılım yaptığı aralık, Aşağıburnaz'ın batı açığında 1050 metre uzunlukta ölçülür.

Burnaz Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine, kumsalın güneydoğu uç konumundan 2,2 km içeride yer alan ve deniz düzeyinden 30 metre yukarıda kalan Yeniyurt yerleşimini temel alarak verdiğimizde, yıllık ortalama ortam sıcaklığının 19 C°, ortalama yağış düzeyinin 900 mm, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığının ise 22,7 C° olduğu görülür.

Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 21,2 C°, haziran ayında 24,5 C°, temmuz ayında 27 C°, ağustos ayında 27,7 C°, eylül ayında 25,7 C° , ekim ayında 21,5 C°'dir. Deniz suyu sıcaklık ortalamaları ise nisan ayında 18,5 C°, mayıs ayında 21,9 C°, haziran ayında 25,6 C°, temmuz ayında 28,3 C°, ağustos ayında 29,4 C°, eylül ayında 28,9 C°, ekim ayı 26,5 C°, kasım ayında 22,8 C°, aralık ayında 19,6 C° olarak ölçülür.

Yıl boyunca gökyüzü tümden açık güneşli gün sayısı 122,9 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 79,3 gün olarak çıkar. Bu sonuçlar, buraya yakın ancak Adana İli içinde kalan Ceyhan Kumsalı'na göre Burnaz Kumsalı'nın daha yağışlı, yıl boyu bulutsuz açık güneşli gün sayısının daha az, sıcaklığın daha düşük kaldığını gösterir.

Dolayısıyla Doğu Akdeniz sularında yükselen su buğusunun bu kumsalda daha çok bulutlanma ve yağışa yol açtığını, Ceyhan Kumsalı değerleri ile karşılaştırdığımızda anlamış oluruz. Ancak bu aktardığımız çıkarım bu kumsalın yazlık özelliğini önemsiz duruma düşürmez.

PATARA KUMSALI – 12,3 KM

Muğla Fethiye ile Antalya Kaş kıyıları arasında kalan bu kumsal, kuzeybatı güneydoğu doğrultusunda neredeyse düz bir çizgi biçiminde uzar. Kıyı boyunca her hangi bir yerleşim görülmeyen bu kumsal olabildiğine el değmemiş olarak korunu durumdadır. Kumsalın kumlu yapısının besleyen su yine kumsalın nerdeyse ortasında denizle buluşan Esen Irmağı’dır. Ancak kumsalı besleyen bir başka su daha vardır, o da kumsalın kuzey batı uç (A) konumundan denize boşalan Bükceğiz Çayı’dır.

Bükceğiz Çayı ağzının bulunduğu yerden (36,329001-29,225408) kıyı uzamını izlediğimizde, 5,3. Km’de Esen Irmağı ağzının kumsal bütünlüğünü tek bölen etken olduğunu görürüz. Böylece kumsalın kuzeybatı yarımı 5,3 km, güneydoğu yarımı ise 8 km uzunlukta kalmış olur. Yine kumsalın 2,13. Km’sine gelindiğinde kıyıdan yalnızca 65 metre açıkta çevre dolamı 465 metre ve yüzey genişliği 8,6 dönüm olan bir ada yer alır.

Toplam uzunluğu 12,3 km olan bu kumsalın güneydoğu ucu (B) (36,248573-29,315677) ise denize çıkıntı yapan kayalık bir burundur. Kumsalın güneydoğu ucuna gelindiğinde burada kıyı çizgisinden 690 metre içerde Patara Geçik Kentinin yapı kalıntıları yer alır. Yine kumsalın kuzeybatı ucuna yakın bir konumdan ölçtüğümüzde, Rodos Adası’nın en yakın yerinin buraya kuş uçuşu 89 km uzaklıkta olduğunu ölçeriz.

Göz alıcı ve şaşırtıcı biçimde iç karaya doğru kum tepelerinden oluşan bu kumsalın kıyıdan kara içine sokuldu en geniş yayılım 3,35 km’yi bulur. Patara Kumsalı kısa bir kıyı çizgisinde uzanmasına karşın kumsal gerisine doğru öyle geniş bir düzlüğe yayılır ki bu düzlükte kumdan tepeleri aşıp kıyıya ulaşmak gerekir. Söz konusu bu kumsal ve kumul yayılımının tüm çevresi kıyı ve karada tarım yapılan yerler arasında kalan bölge olmak üzere 36,6 km çizgi çeker.

Bu dolam çizgisi içinde yayılan ve yarısı kum üzeri kısa boylu bitkilerle örtülü görünen kumsalın kapladığı genişlik 28800 dönüm büyüklüğe ulaşır. Olağanüstü bir kumlu yüzey genişliği görünen Patara Kumsalı’nda 100 metre kıyı başına düşen ortalama kumsal genişliği böylece 227,65 dönümle dudak uçuklatıcı bir değerdedir.

Ancak yine de Patara Kumsalı’nın açıkta görünen kumsal yayılımının ölçülmesi gerekecek olursa bu kez kumsal yayılımı karadan kıyıya doğru çekilip küçülür, ancak açık kumsal bölgenin çevresi 49,6 km uzunluğa yükselirken bu çizgi içinde kalan kumsal yüzey olağan biçimde 9360 dönüme düşer. Bu değerler temel alınacak olunursa, Patara Kumsalı’nda 100 metre kıyıya düşen açık kumsal yüzeyi 76,1 dönüm ile yine de Türkiye’nin diğer kumsal kıyılarına göre oldukça yüksek bir düzeyde kalmış olacaktır.

Patara Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine kıyıdan içerde konumlu olan Gelemiş yerleşkesi temel alınarak bakıldığında, yıllık ortalama ortam sıcaklığı 17,9 C°, deniz suyu sıcaklığı 21,8 C°, ortalama yağış düzeyi ise 933 mm olarak ölçülür.

Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 19,4 C°, haziran ayında 23,5 C°, temmuz ayında 26,1 C°, ağustos ayında 26,2 C°, eylül ayında 23,5 C°, ekim ayında 19,5 C°'dir. Deniz suyu sıcaklıkları ise yine ortalama olarak mayıs ayında 20,3 C°, haziran ayında 23,7 C°, temmuz ayında 26,9 C°, ağustos ayında 28,1 C°, eylül ayında 27 C°, ekim ayı 24,6C°, kasım ayında 21,9 C°, aralık ayında 19,5 C° olarak ölçülür.

Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı 189,9 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 53,9 gün değerlerinde çıkar.

İĞNEADA KUMSALI – 11,5 KM

Karadeniz kıyısında incelediğimiz, uzunluğu 10 Km’yi geçen son kıyımız Kırklareli İli içinde yer alan İğneada Kumsalı’dır. Kumsal kıyı çizgisi, kuzeyden güneye ve sonra güneydoğu yönüne doğru bükülerek uzarken çizgi boyunca kara içine doğru sokularak iç bükey eğilip uzar. Kuzey uçta kumsalın başladığı (A) konum, İğneada kıyı yerleşiminin güneyindedir (41,870994-27,982505).

Bu uçtan başlanıp ölçüldüğünde yalnızca 250 metre sonra görünen Mert Gölü deniz çıkışı ağzı kumsalı ilk bölen yerdir. Kıyı çizgisinin öğrüsünde 3. Km ve 3,6. Km’lerde kumsalı bölmeyen sığ ve dingin su ağızları göze çarpar. Buradan sonra 6. Km’ye gelindiğinde Bulanık Çay suyunun denizle buluştuğu görülür. Yalnız bu çayın suyu denize akmadan önce kumsala yanal olarak içte yayılmış ve bu doğrultuda çay ağzının iki yanına doğru 1,5 km uzunluğunda kanat açıklığı vererek doğal bir suyak oluşturmuştur.

Yine kumsalın 8. Km’sinde kumsal gerisi dibinde küçük bir su birikintisi daha yer alır. Benzer bir küçük su birikintisi suyak görünümlü göl olarak bu kez kumsal uzunluğu 9,7. Km’ye gelindiğinde belirir. Kumsal
uzunluğu 11,2. Km’ye geldiğinde kayalık küçük bir burun kumsaldan denize uzanır ancak bu etki geride kumsal bütünlüğünü bölmez.

Burada kumsal bütünlüğünü önemsiz ölçütte olsa da küçük bir su akarı keser. Uzamı süren kumsal buradan yalnızca 300 metre sonra ikinci ve daha büyük bir kayalık burun (B) ile son bulur. Bu burun (41,776037-28,016072) ne denli burada kumsala son vermiş olsa da yalnızca 65 metre genişlikte ölçülür ardına bakıldığında 1370 metre uzunluğunda Panayır adı ile bilinen ek bir kumsalı karşımıza çıkarır. Bu ek kumsalı değerlendirmeye almasak da burada onun varlığını belirtmeyi gerekli gördüğümüzü söyleyelim.

Ele aldığımız İğneada Kumsalı’nın belirlediğimiz aralıkta kıyı uzunluğu 11,5 km, kıyıda ve içte karayı dönen çevre uzunluğu ise 24,5 km’dir. Bu çizgi içinde kalan kumsal yüzey genişliği 1110 dönüme ulaşır. Böylece 100 metre kıyı başına düşen ortalama kumsal yüzey 9,6 dönümdür. İğneada Kumsalı’nı yatırım değerlemesi açısından düşünecek olursak eğer, bu ek kumsal ile birlikte ele alınacak kıyı uzunluğunun 12,9 km olacağını aktaralım. Böylece kumsal yüzeyi genişlerken benzer kum açılımından dolayı 100 metre başına düşecek ortalama kumlu yüzey değişmemiş olacaktır.

İğneada Kumsalı’nda yıllık ortalama ortam sıcaklığı 13,5 C°, yıllık ortalama yağış ölçütü ise 589 mm ve yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 15,7 C°'dir. Yaz aylarına baktığımızda yıllar ölçütünde ortalama sıcaklıklar, haziran ayında 20,6 C°, temmuz ayında 22,7 C°, ağustos ayında 22,4 C°, eylül ayında 19,6 C°'dir. Aylara göre ortalama deniz suyu sıcaklıklarına bakacak olursak, haziran ayında 21,5 C°, temmuz ayında 24,5 C°, ağustos ayında 25,4 C°, eylül ayında 22,9 C° olarak karşımıza çıkar. Yıllar ölçütünde gökyüzü tümden açık gün sayısı ortalama 86,9 gün, ortam sıcaklığının 30 C° 'nin üzerinde olduğu sıcak gün sayısı ise yılda ortalama 16,6 gündür.

Kıyı gerisinde kumsalın başladığı konuma yakın olan Mert Gölü’nü dolanan çevre çizgisi 9,65 km uzunluğunda ölçülürken, bu dolam içinde kalan göl yüzeyi 440 dönüme yayılıdır. Bu bilginin yanında İğneada Kumsalı’nın tüm gerisini oluşturan kara yayılımı, İğneada Subasar (longoz) Ormanları Ulusal Koruma Bölgesi’dir.

KUŞADASI SÖKE KUMSALI - 11,2 KM

Aydın İli Söke İlçesi önünde ancak Kuşadası İlçesi kıyılarında yer alan bu kumsalın iki ucundaki yerleşkelerde yoğun yapılaşmanın etkisinin kıyı çizgisine dayandığı görülür. Söz konusu yerlerde kumsalın kıyı dolguları altında kalıp yine kumsalın var olabilecek doğal uzamının bozulmuş olabileceğini öngörmekteyiz.

Dolayısıyla kumsal kıyının tümünü ele alabileceğimiz belirgin bir iz sonradan görülemez duruma gelmiştir diyebiliriz. Yine de varsayım olarak uzayabileceği en uç çizgilere değin izlediğimiz kumsalın olabilecek en uzun kıyı boyunu yaklaşık 15 km olarak verebiliriz. Ancak burada yaptığımız araştırmada kesin ve açık kumsal kıyı çizgisini vermeye çalıştığımız için, belirginliğini ölçebildiğimiz kumsal kıyı uzamı üzerinde durup, konum ve uzunluk ölçülerine odaklanacağız.

Açık kumsal uzamı 11,2 km ölçülen bu kıyı, denizden karaya oldukça yumuşak bir yay çizerek sokulan, iç bükey bir eğri biçiminde kuzey güney doğrultusunda uzanmış olur. Kıyı ve karada tüm kumsalı dolanan çizgi 22,4 km çevre oluşturur. Böylece kumsalı çevreleyen çizgi içinde kalan görülebilir açık kumsal yüzey genişliği de 460 dönüm olarak ölçülür. Tüm kıyı boyunca 100 metre kıyı başına ortalama kumsal yüzey ise yalnızca 4,1 dönümdür. Çıkan sonuçtan da anlaşılacağı üzere kumsalın kıyıdan karaya yayılan açılımı oldukça dar biçimdedir.

Kuzey ucu (A) Yavansu yerleşkesi kıyısında olan kumsal, bu konumdan (37,812208-27,269209) güneye doğru ölçüldüğünde; kıyı uzamının 2,7. km'sinde bir su ağzı, benzer biçimde 4,5. km'de küçük ve önemsiz bir duru su ağzı, 5,3. km'de bu kez biraz daha akak görünen küçük bir çay ağzı, 5,9. -6,2. - 6,4. ve 6,5. km'lerde önemsiz sızıntı su ağızları, 7,5. km'de tekne barınağı, 9,4. km'de göl suyağı ağzı ile kesikler yiyip yer yer bölünerek güney uç konumu olan (B) Güzelçamlı yerleşkesinde, bir sulama suyağı ağzından (37,721307-27,229583) son bulur.

Söke kent içine kuç uçuşu 13 km uzaklıkta batı yönünde kalan kumsalın güney ucunda (B) Güzelçamlı yerleşkesi konum alındığında, denizin karşı kıyısında kuş uçuşu 14 km uzaklıkta Sisam (Samos) Adası yer alır. Kumsalın kuzey ucu (A) olan Yavansu yerleşkesi ise Kuşadası Adası'na yine kuş uçuşu 5,9 km uzaklıkta yer alır.

Kuşadası Söke Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine kıyıda kumsalın güney ucunda yer alan Güzelçamlı yerleşkesi temel alınarak bakıldığında, yıllık ortalama ortam sıcaklığı 17,3 C°, deniz suyu sıcaklığı 19,7 C°, ortalama yağış düzeyi ise 726 mm olarak ölçülür. Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, mayıs ayında 19,3 C°, haziran ayında 23,3 C°, temmuz ayında 25,8 C°, ağustos ayında 25,4 C°, eylül ayında 22,4 C°'dir.

Deniz suyu sıcaklıkları ise yine ortalama olarak haziran ayında 22 C°, temmuz ayında 23,2 C°, ağustos ayında 24,2 C°, eylül ayında 23,3 C°, ekim ayı 21,5 C° olarak ölçülür. Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı 201,6 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 105,2 gün ile oldukça yüksek değerlerde çıkar.

ANAMUR KUMSALI – 11,1 KM

Kıyıdan 2,5 km içerde ve deniz düzeyinden yüksekte kalan Anamur eski kent içinin tümden eteğinde ve kıyısında güneybatı kuzeydoğu doğrultusunda uzanmakta olan bu kumsalın güneybatı (A) uç konumu (36,019991-32,803632) gecik kent kalıntısı Anemurium’dan başlar. Toplam uzunluğunu 11,1 km olarak ölçtüğümüz kumsalın kuzeybatı uçta (B) yer alan konumu (36,080253-32,894708) ise bir başka eski eser olan Mamure Korganı (Kalesi) önündedir.

Anemurium geçik kenti önü bölümü çoğunlukla çakıllı görünen bu kumsalın güneybatı ucunu başlangıç konumu alıp Mamure Korganı’na değin kıyı boyu ilerlediğimizde sırasıyla 2. Km’de küçük bir akak ağzı, 2,5. Km’de Sultançayı Akak ağzı, ardı ardına 5. , 6,3. ve 7. Km’lerde deniz çıkışı kaya dökümüyle desteklenmiş suyak ağızları, 8,3. Km’de kumsal dokusunu etkilemeyen gemi yanaşağı (iskele), 9,7. Km’de Anamur Çayı ağzı, 10,4. Km’de kumsalı yarıp denize ulaşmayan küçük durgun bir akak ağzı yer alır.

Kıyı boyu ile toprak kara yakasında çevre çizgisi ölçülen kumsalın dolamı 23,7 km uzunlukta ölçülür. Bu dolam içinde kalan açık kumlu yüzeyin yayılımı ise yalnızca 1000 dönüm genişliktedir. Bu sayısal değerler ışığında 100 metre kıyı başına düşen kumsal yüzey 8,9 dönüm olur. Kıyıdan karaya ölçülen en geniş kumsal açılımı ise 240 metre ile kumsalın güneybatı ucundan yaklaşık 1 km kuş uçuşu uzaklıkta kuzeybatı yönünde konumlanır.
Anamur Kumsalının tümü konaklama işletmeleri yatırımlarına olanak sağlaması açısından neredeyse boş ve oldukça elverişli ve verimli durmaktadır.

Anamur Kumsalı'nın sıcaklık ve yağış değerlemesine Anamur yerleşim konumu temel alınarak bakıldığında, yıllık ortalama ortam sıcaklığı 19,3 C°, ortalama yağış düzeyi 913 mm, yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı bu kez Bozyazı kıyısı temel alınarak verildiğinde 22,4 C° olarak ölçülür. Yaz aylarına baktığımızdaysa yıllar ölçütünde ortalaması alınan ortam sıcaklıkları, Anamur temel alınarak mayıs ayında 20,5 C°, haziran ayında 24,6 C°, temmuz ayında 27,8 C°, ağustos ayında 27,9 C°, eylül ayında 25,4 C° , ekim ayında 21,4 C°'dir. Deniz suyu sıcaklıkları ise yine bu kez Bozyazı kıyısı temel alınarak verildiğinde nisan ayında 18,1 C°, mayıs ayında 20,9 C°, haziran ayında 24,4 C°, temmuz ayında 27,6 C°, ağustos ayında 28,7 C°, eylül ayında 27,9 C°, ekim ayı 25,7 C°, kasım ayında 22,6 C°, aralık ayında 19,9 C° olarak ölçülür. Tüm yıl boyunca gökyüzü açık ve güneşli gün sayısı 144,4 gün olan bu kumsalda, yine yıl boyunca sıcaklığın 30 C° üzerinde izlendiği sıcak gün sayısı ortalama 59,2 gün değerlerinde çıkar.

BAFRA (KIZILIRMAK) KUMSALI

Diğer kumsalların ve bu kumsalların gerisinde geniş düzlüklere yayılan ovaların oluşumunu sağlayan tüm ırmaklarda olduğu gibi Bafra Ovası'yla birlikte bu ovanın denize olan kıyısında uzanan kumsalın oluşumunu da Kızılırmak'ın suyu ve ırmak yatağında ilerleyen suyun taşıyıp getirdiği taşkın tortuları oluşturmuştur.

Kızılırmak'ın denizle buluşup tuzlu suya karıştığı ırmak ağzı konumu, ovanın denize çıkıntı yapan en ucunda yer alır. Yeşilırmak'ın oluşturduğu Çarşamba Ovası ve o ovanın denize kıyı olan kumsal çizgisi, uydudan bakıldığında benzer biçimde Kızılırmak olgusu Bafra Ovası ve kumsalında da görülür. Bu benzeşimle Bafra Kumsalı, ırmak ağzının doğusunda denize doğru çıkıntı yay biçiminde dış bükey uzayıp giderken, ırmak ağzının batısında denizden karaya doğru iç bükey olarak uzar.

Bu iki ovanın ve dolayısıyla ovaların kıyısı olan kumsal uzamı çizgilerinin benzer biçimde olgulaşmasının nedeni, gerçekte bu kıyılar boyunca egemen olan deniz akıntısının kumulları biçimlendirmesi ile ilgilidir. Irmaklar yüksek kesimlerden akıp gelen çamurlu ve kumlu suları sonuçta denize ulaştırırlar. İşte bu taşıma işleminin deniz kıyısında son bulduğu yerde geniş düzlükler oluşur ve düz topraklar ovalara dönüşür. Ova büyüdükçe ırmak ova içinde daha ileri bir uçtan denize çıkış yapar.

Tuzlu deniz suyu bu ovanın kıyılarını döverken, geriye tortu, çakıl ve kumlardan oluşan kıyılar kalır. İşte böylece ırmak etkisi ile ovalar ve kıyılar olgulaşır. Bafra Kumsalı, ırmağın doğu ve batısı olarak iki bölümden oluşsa da gerçekte tek olarak ele alınması gerekecekken, ırmağın doğusunda kumsal uzamını önemli bir kopma ile bölen bir kara çıkıntısı bu kumsalı gerçek anlamda doğu ve batı kumsalları olarak ikiye böler.

Bafra Kumsalı'nı ölçümleyip değerlendirirken, kumsalın batı yakasının başladığı en batı uç (A), Kızılırmak ağzı (B), ırmak ağzının doğusunda kumsalın gerçek anlamda bölündüğü kara çıkıntısı konum (C), bu kara çıkıntısından sonra doğu kumsalının başladığı konum (D) ve doğu kumsalının doğu uçta bittiği konum (E) tanımlarını kullanacağız.


A - Türkiye’nin En Uzun Kumsalları Sıralaması .
1 – SEYHAN TARSUS Kumsalı 62,1 KM ADANA MERSİN Akdeniz
2 – SAKARYA Kumsalı 59,3 KM SAKARYA Karadeniz
3 – SERİK BELEK Kumsalı 55,6 KM ANTALYA Akdeniz
4 – ÇARŞAMBA Kumsalı 51,9 KM SAMSUN Karadeniz
5 – GÖKSU SİLİFKE Kumsalı 40,7 KM MERSİN Akdeniz
6 – CEYHAN Kumsalı 39,3 KM ADANA Akdeniz
7 – BATI BAFRA Kumsalı 37,3 KM SAMSUN Karadeniz
8 – ERDEMLİ Kumsalı 36,5 KM MERSİN Akdeniz
9 – DOĞU BAFRA Kumsalı 34,2 KM SAMSUN Karadeniz
10- MANAVGAT Kumsalı 29,7 KM ANTALYA Akdeniz
11- KARABİGA Kumsalı 28,7 KM BALIKESİR ÇANAKKALE Marmara
12- TERME Kumsalı 25,7 KM SAMSUN Karadeniz
13- KOCASU Kumsalı 25,6 KM BURSA Marmara
14- YALIKÖY Kumsalı 23,6 KM İSTANBUL Karadeniz
15- MADRA KUMSALI 23,4 KM BALIKESİR İZMİR Ege
16- KUMLUCA FİNİKE Kumsalı 22,2 KM ANTALYA Akdeniz
17- DOĞU ALANYA Kumsalı 15,7 KM ANTALYA Akdeniz
18- SAMANDAĞ Kumsalı 14,2 KM HATAY Akdeniz
19- BURNAZ ERZİN Kumsalı 12,7 KM HATAY Akdeniz
20- PATARA Kumsalı 12,3 KM MUĞLA ANTALYA Akdeniz
21- İĞNEADA Kumsalı 11,5 KM KIRKLARELİ Karadeniz
22- KUŞADASI SÖKE Kumsalı 11,2 KM AYDIN Ege
23- ANAMUR Kumsalı 11,1 KM MERSİN Akdeniz
Yukarıda ülkemizin en uzun kumsalları sonucunu verdikten sonra bu kumsallarla ilgili diğer göze çarpan ayrıntıları ve konusuna göre öne çıkan kumsalları şöyle açıklayabiliriz;

 En geniş kumsal yüzey yayılımı 29700 dönüm ile CEYHAN Kumsalı

100 metre kıyı başına düşen ortalama en geniş kumsal yayılımı PATARA Kumsalı

En sıcak kumsal ortamı 24,73 C° ile ( en sıcak 6ay ortalaması) GÖKSU SİLİFKE Kumsalı

En sıcak deniz suyu 26,76 C° ile (en sıcak 6 ay ortalaması) BURNAZ ERZİN Kumsalı

En çok güneş alan bulutsuz gün gören kumsal 210,7 gün ile SERİK BELEK Kumsalı

30 C° üzerinde en çok gün görülen kumsal 121,8 gün ile SEYHAN TARSUS Kumsalı

Tüm veriler çözeminde EN DEĞERLİ KUMSALLAR ve sayısal sonuçları :

CEYHAN Kumsalı 102,74 Adana

PATARA Kumsalı 92,64 Muğla Antalya

SEYHAN TARSUS Kumsalı 90,45 Adana Mersin

SERİK BELEK Kumsalı 89,94 Antalya

GÖKSU SİLİFKE Kumsalı 88,77 Mersin

SAKARYA Kumsalı 79,30 Sakarya

MANAVGAT Kumsalı 76,39 Antalya

*Değerleme yöntemi çözetisi (formülü) için; konu olan kumsalın uzunluk ve 100 metre kıyı başına düşen genişliği km ve dönüm türünden olarak toplanıp ikiye bölünerek birinci değer olan varlık sayısalı elde edilir. Ardından, en sıcak altı ayın ay başına ortam sıcaklık ortalamalarının altıya bölünmesi ile elde edilen tüm ortalaması ile bire bir eşit yöntemle bu kez deniz suyu sıcaklık ortalamalarının toplanıp yine altıya bölünmesi ile tüm ortalamasının toplanıp ikiye bölünmesi ile elde edilen ikinci değer olan sıcaklık sayısalı elde edilir.

Son olarak konu kumsalın yıl boyu tümden açık ve güneşli gördüğü gün sayısı ile yıl boyu sıcaklığın 30 derece üzerinde görüldüğü ortalama yıl içi gün sayıları toplanıp onlar basamağı düşürülerek yeni bir sayısal değer elde edilir ve bu üçüncü değer de güneşlenme sayısı olarak ele alınır. Tüm bu üç etken sayısal sonucun toplamı o kumsalın değerleme düzeyini ölçmüş olur.

Aytaç KURTUBA

SÖZLÜK

Sekak : Akışı olmayan durgun su

Akak : Küçük akar su, dere..

Suyak : Açılmış su yatağı, su yolağı, su kanalı

Akarca – Dere

Çay – Küçük ırmak

Akarsu – Orta güçte akan ırmak

Irmak – Büyük güçte akan akarsu, nehir

Gölek : Küçük su birikintisi biçiminde durağan su

Göler, Gölerlik : Longoz, orman içi sulak özellikli su birikintisi

Göl : Büyük su birikintisi

Avlak Göleti - Dalyan (Balıkçılık Gölü)

Kumul Göleti (Denizkulağı) - Lagün (Kumul Gölü-Kıyı Gölü/Kumsukarı-Kumark)

Subasar Ormanı : Longoz ormanı, değişken su düzeyli göl yatağı ormanı

Sulaç : İçinde göl ve yatağı ile sekak, akak ve suyak gibi su yayılımlarının olduğu tüm düzlek yer

Düzlek : Delta

Aylak : Körfez

Birdeş : Aynı

Dolantı, Dolam : Düzgün olmayan çizgilerden oluşan çevre, daire

Öğrü : Devamı, Sonrası, arkası

Yuvarım : Daire, çember

Buğ : Buhar, su buharı, nem..

Uydu Ölçüm Kaynakları : Bing.com/maps,Earth.Google.com,Google.com/maps,Yandex.com.tr/harita

Sıcaklık Değeri Kaynakları : Climate-Data.org, Meteoblue.com

Türkiye Meteoroloji Kurumu’nun verileri, istenilen yerel konumlar seçilerek, yıllık ve aylık veriler biçiminde görüntülenmediği ve sanal ortam kaynaklarında topluma açık sunulup yayınlanmadığı için ne yazık ki bu araştırma çalışmasında yurt dışı kaynaklardan yararlanılmak durumunda kalınmış ve ülkemizin kumsal kıyıları ile ilgili sıcaklık verilerine açık yurt dışı kaynaklardan ulaşılabilmiştir !!!

Yorumlar (0)
20
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 20 Ekim 2020
İmsak 05:27
Güneş 06:47
Öğle 12:31
İkindi 15:37
Akşam 18:06
Yatsı 19:20
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 5 13
2. Fenerbahçe 5 11
3. Karagümrük 5 8
4. Antalyaspor 5 8
5. Erzurumspor 4 7
6. Galatasaray 5 7
7. Sivasspor 4 7
8. Kasımpaşa 5 7
9. Hatayspor 4 7
10. Göztepe 5 6
11. Konyaspor 4 6
12. Kayserispor 5 6
13. Çaykur Rizespor 5 5
14. Trabzonspor 5 5
15. Malatyaspor 5 5
16. Denizlispor 5 5
17. Gaziantep FK 5 4
18. Beşiktaş 4 4
19. Gençlerbirliği 4 4
20. Başakşehir 5 4
21. Ankaragücü 4 1
Takımlar O P
1. İstanbulspor 5 12
2. Tuzlaspor 5 11
3. Altay 5 10
4. Ankara Keçiörengücü 5 10
5. Adanaspor 5 9
6. Altınordu 5 9
7. Adana Demirspor 5 8
8. Samsunspor 5 8
9. Giresunspor 5 8
10. Bursaspor 5 7
11. Balıkesirspor 5 6
12. Akhisar Bld.Spor 5 5
13. Bandırmaspor 5 5
14. Ümraniye 5 4
15. Ankaraspor 5 4
16. Eskişehirspor 5 3
17. Menemen Belediyespor 5 2
18. Boluspor 5 1
Takımlar O P
1. Everton 5 13
2. Aston Villa 4 12
3. Liverpool 5 10
4. Leicester City 5 9
5. Arsenal 5 9
6. Wolverhampton 5 9
7. Tottenham 5 8
8. Chelsea 5 8
9. West Ham 5 7
10. Leeds United 5 7
11. Man City 4 7
12. Southampton 5 7
13. Newcastle 5 7
14. Crystal Palace 5 7
15. M. United 4 6
16. Brighton 5 4
17. West Bromwich 5 2
18. Burnley 4 1
19. Sheffield United 5 1
20. Fulham 5 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 6 11
2. Villarreal 6 11
3. Real Madrid 5 10
4. Getafe 5 10
5. Cádiz 6 10
6. Granada 5 10
7. Real Betis 6 9
8. Atletico Madrid 4 8
9. Barcelona 4 7
10. Sevilla 4 7
11. Osasuna 5 7
12. Elche 4 7
13. Valencia 6 7
14. Athletic Bilbao 5 6
15. Eibar 6 5
16. Huesca 6 5
17. Celta de Vigo 6 5
18. Deportivo Alaves 6 4
19. Real Valladolid 6 3
20. Levante 5 3