banner72

11.05.2018, 22:23

Mimar Sinan

Koca Sinan (1489 – 1588)

Mimar Sinan

‘’Dünyanın en büyük yapı mimarlarından biridir. Osmanlı Devleti’nin baş mimarı ve inşaat mühendisidir.’’

Değerli okurlar,

Mimar Sinan, Türk tarihinde çok önemli bir yere sahiptir. Yüzlerce yıl önce usta - çırak yöntemiyle yetişen bu mimarın yapıtları, bütün görkemiyle hala dimdik ayakta.

Mimar Sinan’ın hayatı, yetişmesi, eserleri ve eserleriyle ilgili incelemeler ve sonuçları birkaç haftalık yazı dizisi bile olabilir.

Kayseri'nin Ağırnas Köyü’nde doğmuş, 17 Temmuz 1588'de İstanbul'da ölmüştür. Doğum tarihi kesin değildir. Ailesine ve yaşamına ilişkin bilgiler; çağdaşı Sâi Mustafa Çelebi'nin onun ağzından yazdıklarına, mimarbaşı olduğu dönemden kalan yazışmalara, kendi vakfiyesine ve yazarı bilinmeyen belge ve kitaplara dayanmaktadır.

Sinan'ın yapıları mimarlık bakımından olduğu kadar mühendislik bakımından da önem taşır. Bu nedenle dünyadaki mimarların ve zaman içindeki mühendislerin başı anlamına gelen "ser mimârân-ı cihan ve mühendisân-ı devran’’ ünvanıyla anılmıştır.

Osmanlı padişahları(Kanuni) I. Süleyman, (Sarı Selim-Hürrem Sultan’ın oğlu) II. Selim ve III. Murat dönemlerinde baş mimar olarak görev yapmıştır.

Mimar Sinan, yapıtlarıyla geçmişte ve günümüzde dünyaca tanınmıştır. Başyapıtı, "ustalık eserim" dediği Selimiye Camisi’dir. Kalfalık dönemindeki eseri İstanbul Süleymaniye Camisi’dir.

Büyük Türk mimarı Sinan'ın yapıtlarına bir bütün olarak bakıldığında, biçimlerinin evrenselliği, anıtsallığı ve uzun yaşamı süresince Türk mimarisini ulaştırdığı düzey, Osmanlı İmparatorluğu’nun tüm karakteristiğine ışık tutar. (Türk-İslam mimarisi)

Yapılarının çoğunun 400 yıl sonra bile ayakta duruyor; hatta kullanılıyor olması, onların taşıyıcı sistemlerine olduğu kadar, temellerine de özen göstermiş olmasındandır.

Bu konuda en fazla araştırma, Japonlar tarafından yapılmış; yumuşak zemin üzerine temelin kelepçelerle bağlanmış olması, Japonları hayrete düşürmüş ve bu teknikle ülkelerinde depreme dayanıklı yapılar yapmışlardır.

Sinan'ın yetişmesine ilişkin doyurucu bilgi yoksa da dülgerliği, Acemi Oğlanlar Ocağı'nda öğrendiği sanılmaktadır. Ordunun bu birimleri tarafından usta-çırak ilişkisi içinde gerçekleştirilen yapım ve onarım çalışmaları, orduyla birlikte gittiği yerlerde görme olanağı bulduğu yapılar, Mimar Sinan'ın eğitiminin parçası olmuştur. Yapı gereçleri, yapım yöntemleri ve elde edilen biçimler yerel-iklimsel koşullarla da uyum içindedir.

Merkür Gezegeni ve Mimar Sinan

1976'da Uluslararası Astronomi Birliği'nin aldığı kararla Merkür gezegenindeki bir krater‘’ Sinan Krateri’’ olarak isimlendirilmiştir. Bu da bizim açımızdan gurur verici bir tablodur.

Selimiye Cami ve Ters Lale

Rivayete göre caminin arsası içinde bir kadına ait lale bahçesi varmış. Bu bahçe, sahibinden cami için satın alınmak istendiğinde sahibi vermek istememiş, zorluklar çıkarmış. Ancak, iki sene sonunda lale bahçesini satmaya razı olmuş.

Kadının tek şartı bahçesinin hatırlanması için camiye bir lale motifinin yapılmasıymış. Mimar Sinan da lale motifini yapmıştır. Yapmıştır; ama lale motifini ters olarak yapmıştır. Cami arsasının olduğu yerde bir lale bahçesi bulunduğunu, sahibinin de aksi biri olduğunu vurgulamak istemiştir bununla.

Ters lale, caminin içinde orta sütunda yer alır. Üzücü olansa camiye her gidenin ters laleye elini sürmesi sonunda lalenin aşınmaya başlamış olmasıdır. Bu durum bizim tarihi eserlere veremediğimiz değerin çarpıcı örneklerinden biridir.

Mimar Sinan ve Mihrimah Sultan Aşkı

Topkapı Sarayı'nda 1522 yılında doğan Mihrimah'a, Farsça'da güneş ile ay anlamına gelen Mihrimah adını, babası Sultan Süleyman koyar. Zaman geçip, Mihr-i mah Sultan 17 yaşına geldiğinde evlilik için Hürrem Sultan'ın da girişimleriyle Rüstem Paşa'yla evlendirilir.

Mimar Sinan o derece derin bir tutku ile aşık olduğu Mihrimah Sultan’a kavuşamamıştır; fakat aşkını olanca güzelliğiyle sanatına yansıtmıştır. İstanbul’un en güzel yerlerinden Üsküdar’da, Mihrimah Sultan adına bir cami yapması istenir kendisinden. Koca Sinan, 1540 yılında inşa etmeye başladığı camiyi 1548 yılında tamamlar.

Mihrimah Sultan'ın güneşle ay anlamına gelen ismine yakışırcasına yılın sadece birkaç gününde-nisan ve mayıs aylarında- caminin bir cephesinde güneşin batışı izlenirken diğer cephesinde de ayın doğuşu izlenmektedir.

Mihrimah Camisi’nin Koca Sinan’ın hiç açığa çıkmayan platonik bir aşkın izlerini taşıdığı söylense de dünyaca ünlü Tarih Profesörü İlber ORTAYLI:

‘’Böyle bir aşk kesinlikle belgelenmemiş, son yıllarda çıkan söylentiden ibarettir. ’’ diye söylemiştir.

Susuz Ev ve Mimar Sinan’ın Ölümü

Değerli okurlar, Mimar Sinan için internette ve facebook’ta dolaşan bir rivayetten de bahsetmeden bu yazıyı bitirmek istemiyorum. Eğer doğruysa böyle bir insanın bu şekilde vefat etmesi çok üzücü!

Gerçi bu konuyu çok araştırmama rağmen, bu rivayetle ilgili herhangi bir belgeye ulaşamadım; bunu da belirtmek istiyorum.

Sinan'ın mühendis yanı suyollarıyla köprülerinde de ortaya çıkmıştır. Bunlarda, zamanının tüm mühendislik bilgilerini uygulamış; hatta kimi zaman onları aşan, ileri götüren tasarımlar gerçekleştirmiştir.

İstanbul'un su sorununu çözmekle görevlendirilmiş, bentleriyle, tünelleriyle, suyolları ve suyolu kemerleriyle, biriktirme ve dağıtma yapılarıyla, uzunluğu 50 kilometreyi aşan ve Kırk Çeşme adıyla bilinen su yapılarını gerçekleştirmiştir.

İstanbul’a su getiren Sinan’ın padişahın özel izniyle evine su çektiği ve o devirde herkesin de meydanlardaki çeşmelerden evine su taşıdığı söylenmektedir.

Zaman geçip padişahlar değişince, rüşvet ve adam kayırmalarla değeri olmayan devlet adamları göreve gelmiş ve Sinan’ın evindeki su, sorun olmuş. Divan’da (Osmanlı devlet işlerinin görüldüğü yer, bugünkü anlamda meclis) padişahın iznini göstermesi istenmiş. Sinan ise böyle bir belgesi olmadığını ve buna gerek duymadığını açıklamış.

Divan’da görüşülen bu konu, devlete her hizmet edenin ayrıcalıklı olmayacağı gerekçesiyle evindeki suyun kesilmesine karar verilmiş. Sinan, 98 yaşına girerken hastalanıp yatağa düşer. Ağırlaştığı sırada bir bezi suya batırıp da dudağını ıslatmak isterler. Bakarlar ki, evindeki musluktan su akmıyor ve evde hiç su yok! İstanbul’a su getiren Koca Sinan, susuz evde vefat eder.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
25
açık
banner64
Namaz Vakti 07 Temmuz 2022
İmsak 03:39
Güneş 05:22
Öğle 12:51
İkindi 16:42
Akşam 20:11
Yatsı 21:46
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31