banner72

17.11.2017, 20:59

II.Dünya Savaşını Durduran Şarkı

Fakültedeyken 90’lı yıllarda izlediğim ‘Barış Manço Japonya konserinde, Barış Manço’nun sanki sahneye değil tüm Japonya’ya hakim olduğunu, sahnede devleştiğini düşünüp hayranlıkla izlemiştim.

Aynı dili konuşmuyor; ama aynı müzikle çılgınlar gibi eğleniyorlardı. Sadece eğlencemi acıların, sevinçlerin, güzelliklerin paylaşıldığı bu sanat dalında renk, dil, din, ırk da gözetilmiyordu.

Lise yıllarında, televizyonun siyah beyaz olduğu zamanlarda II. Dünya Savaşı’nı anlatan izlediğim filmdeki şarkı Almanca bilmediğim halde belleğime kazınmıştı Lili Marlen.

Tarih öğretmeni olunca II. Dünya Savaşı’nı anlatırken bu şarkıdan bahsettim. Şarkıyı bulup hep beraber dinlediğimizde öğrencilerimin nasıl pür dikkat dinlediklerini gözledim. On altı, on yedi yaşının verdiği güzellik ve heyecanla kim bilir neler düşündüler?

YÜZYILIN EN GÜZEL ŞARKISI  -  LİLİ MARLEN 

Belki birçok arkadaşımızın adını ilk kez duyacağı bu şarkı, kesinlikle son yüzyılın en güzel şarkıları arasında itibarlı bir yeri hak ediyor. Lili Marlen, yahut orijinal adıyla ‘’Lambanın Altındaki Kız ‘’(Das Mädchen unter der Laterne), yeryüzünde pek az şarkıya nasip olmuş insanlık dolu bir hayat serüvenine sahiptir. Ortaya çıkışı, meşhur oluşu ve dünya müzik tarihine kazınışı, iç burkan ve hoş öykülerle bezenmiş süreçlerdir.

İnsanlık yirminci yüzyıla sıkıntılı siyasi krizle girmiş, bu kriz kısa süre sonra bir dünya savaşıyla sonuçlanmıştı. On milyonlarca insanın cephelerde uyuduğu, on milyonlarında cephelerde uyuyanları düşünmekten uyuyamadığı o yıllar, hiç kuşkusuz birçok acı ayrılığa, birçok imkânsız aşklara da sahne olmaktaydı. Bu aşkların hiçbiri Lili Marleen'de dile getirileninki kadar büyük olamadı.

O yılları cephelerde uyuyarak geçiren sayısız askerden biri de, Ruslara karşı ön cephelerde savaşmakta olan Hans Leip isimli bir Alman genciydi. Savaştan arta kalan vakitlerinde özel günlüğüne düşlerini süsleyen  şiirler karalamaktaydı.

Kışla kapısının önündeki fener 
Eskiden de oradaydı, şimdi de orada 
Orada tekrar görüşsek ya. 
Dursak yine lambanın altında 
Tıpkı eskisi gibi, Lili Marleen 
İkimizin gölgesi sanki birdi. 
Birbirimizi nasıl sevdiğimiz kolayca görülebilirdi 
Ve herkes yine görmeli 
Bizi lambanın altında 
Eskisi gibi, Lili Marleen 
Derken nöbetçi seslendi 
‘Yat borusunu çalıyorlar, üç gün cezası var!’ dedi 
‘Hemen geliyorum, yoldaş’ dedim 
Ve sana veda ettim. 
Ah, oysa ki nasıl isterdim gelmeyi 
Seninle, Lili Marleen

Kışla, süngü, fener gibi askeri terimlerle başlayan şiir, cephelerde yatıp kalkan genç bir adamla onun sivildeki mahzun sevgilisini anlatıyor, bu özellikleriyle okuyucuda derin hisler uyandırıyordu. I. Dünya Savaşı’nın sisi-pusu dağılıp, sivil yaşam, kısa süreli de olsa yeniden düzenlenince eser kısıtlı bir insan grubu arasında dilden dile dolaşmaya başladı ve nihayet 1937 yılında, Norbert Schultze isimli bir başka ateşli gencin dimağında ikinci bir düş haline geliverdi.

Dünya öncekinden de kanlı ikinci bir savaşa hazırlanırken, Schultze  Leip’in şiirine bir beste yazdı  Eser 1937 yılında Lale Andersen isimli üçüncü bir Alman tarafından seslendirilişinin ardından büyük bir şöhret yakaladı. 

Şarkı Alman radyolarında yayımlanışının hemen ardından yalnız Alman askerlerinin değil, düşman askerlerinin nezdinde de savaşın doğurduğu acıların, hasretlerin, yıkımların tercümanı haline geliverdi. Alman olsun olmasın, her asker ve onların yuvadaki mahzun sevgilileri şarkıda kendilerini bulmaktaydılar. 

Cephede savaşan Alman askerleri, yayın sırasında durup Lili Marleen’i dinlemekte, sonra kaldıkları yerden savaşa devam etmekteydiler.  Öyle ki bu durumla ilgili birçok farklı hatıralar, anekdotlar dilden dile dolanır oldu.

Örneğin bir gün Alman siperlerinde savaşa ara verilmiş radyoda çalan Lili Marleen dinlenirken, karşı siperlerden bozuk Almancasıyla bağıran bir İngiliz askeri, “Heeeeeeey! Radyonun sesini biraz açın!” diye seslenmiş, ses açılmış ve düşman siperleri kısa bir süreliğine de olsa dost bir düşün izlerini sürmüşler.

Almanlar tarafından yazılmış Almanca bir şarkının İngiliz siperlerinde elde ettiği şöhreti uzun süre görmezden gelen ve inkâr eden İngiliz Hükümeti kısa süre sonra gerçeği kabul etmek zorunda kalmış, güfteyi ingilizceye çevirtip İngiliz radyolarından yayımlamaya başlamış.

Kısa süre sonra Batı ve Kuzey Avrupa’daki tüm ulusal radyolar günde beş vakit Lili Marleen çalar olmuşlar. Almanlar Balkanları ele geçirip Belgrat ve Zagreb Radyolarından da yayın yapmaya başlayınca eserin ünü önce Balkanlara, oradan da Akdeniz’e yayıldı, kısa süre sonra dünya çapında bir şöhret elde etti ve güftesi elliden fazla dile çevrildi.

Eser savaşın ıstıraplarıyla yoğrulan dünya insanına, bir yandan barış döneminin salon yaşamının ışıltılarını anımsatırken, öte yandan marş edasıyla asker kulağına da hitap etmesini bilmiştir.

Bu özelliğiyle kuşkusuz eşsiz bir yapıttır. Sonrasında Türk şiirinin değerli şairi Attila İlhan’ın kalbinden de bu türkü için şu güzel mısralar dökülür…

Lili Marlen
akşam olur
mektuplar hasretlik söyler
zagrep radyosunda lili marlen türküsü.
siperden sipere ateş tokuşturanlar
karanlıkta dem çeken
ishak kuşu
bu civarlarda benim
bir cennetmekânım olacak
aslan sıfatlı johnny hisarboylu silahşör
arkasında mısır el kahire
ehramlar cana can katan nil
cüzamlı dilenci trahomlu insan
sağında mavi gözlü dilber akdeniz
solunda çöl
ve balta girmemiş orman
biz dünyalılar yemin içtik
imanımız var
hürriyet için, hürriyet aşkına
savulacak döne’m savulacak düşman
dehrin cefasını çektik
safasını süreceğiz.
biz sudanlılar
kıbleye karşı namaza duranlar
aragon’dan bıçak gibi çekilmiş yedi mısra
sydney’den bir muhalif rüzgâr

akşam olur
mektuplar hasretlik söyler
zagrep radyosunda lili marlen türküsü
dost ağlar karanfilim dost ağlar
marş söylemeden ölmek bize yakışmaz
ve biz yine yıldızlara bakarız
ve yine yıldızlar bize bakar

duadır.
güneşbaht olasın civan oğlum
hürriyet için dipçik tutan el dert görmesin .

Atilla İLHAN

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
25
açık
banner64
Namaz Vakti 07 Temmuz 2022
İmsak 03:39
Güneş 05:22
Öğle 12:51
İkindi 16:42
Akşam 20:11
Yatsı 21:46
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31